Salesian Youth Mistry

Chương 1: Tính độc đáo của Nguyện xá Salêdiêng

1.1 Nguyện xá Thánh Phanxicô Salê ở Valdocco

Nguyện xá Thánh Phanxicô Salê là công cuộc ổn định đầu tiên của Don Bosco, và cũng là nguồn động lực cho tất cả các công cuộc khác sau này. Môi trường giáo dục được xây dựng tại Valdocco là câu trả lời mục vụ trước những thách đố giáo dục của các thiếu niên và thanh niên nghèo khổ, bị bỏ rơi nhất tại thành Turin vào thế kỷ XIX.

Don Bosco thành lập Nguyện xá không phải do một chương trình giáo xứ đã được tổ chức sẵn, nhưng vì ngài trực tiếp nhìn thấy nhu cầu của các bạn trẻ. Ngài được hướng dẫn bởi đức ái và trái tim mục tử. Vì thế, Nguyện xá được hiểu như một “sứ mạng mở” hướng đến thế giới của người trẻ, để đi tìm các em ngay tại nơi các em đang sống, cả trong hoàn cảnh bên ngoài lẫn trong tâm trạng bên trong.

Xung quanh Don Bosco lúc ấy là những thiếu niên di dân, những em không gia đình, không nhà cửa. Ngài đã đến gặp các em trong các nhà tù.

“Tôi kinh hoàng khi thấy rất nhiều bạn trẻ từ 12 đến 18 tuổi, khỏe mạnh, cường tráng, thông minh, nhưng phải ở đó trong cảnh nhàn rỗi, bị rệp và chấy rận hành hạ, không có bánh ăn, không có một lời tử tế. Các em bị hạ nhục đến mức mất cả phẩm giá.”
(Hồi ký Nguyện xá)

Tuy nhiên, Nguyện xá phải mở ra cho càng nhiều người càng tốt. Nguyện xá bắt đầu từ đường phố, bằng việc đi tìm và gặp gỡ các bạn trẻ. Vào Chúa Nhật, Nguyện xá trở thành một cộng đoàn trẻ trung, vui tươi và lễ hội. Trong tuần, Don Bosco tiếp tục đến thăm các em tại nơi làm việc, nơi các em học những nghề đơn sơ. Đối với phần lớn các em, cùng với việc học giáo lý, Nguyện xá còn mang lại những sinh hoạt vui chơi lành mạnh, giáo dục căn bản và chuẩn bị cho cuộc sống.

Don Bosco biết cách giúp người trẻ phát triển nhân cách hài hòa. Ngài đồng hành với các em cách cá nhân, trong nhóm và qua chính môi trường giáo dục. Ngài gặp gỡ, đón nhận, tìm hiểu và giúp các em lớn lên cách toàn diện. Sự đồng hành này quan trọng đến mức trở thành mẫu mực cho mọi kinh nghiệm Salêdiêng khác, và cần tiếp tục được phát triển trong những thời đại và bối cảnh văn hóa khác nhau.

1.2 Dấu ấn riêng của Don Bosco

Tất cả những gì Don Bosco làm đều hướng đến phần rỗi của người trẻ. Chính điều này đã định hình cách hành động của ngài và biến nó thành một lối giáo dục riêng biệt. Ngài gọi đó là lối giáo dục “dự phòng”, và đã áp dụng lối giáo dục này qua nhiều năm trong Nguyện xá.

Dần dần, kinh nghiệm ấy được mở rộng:

• Từ việc dạy giáo lý ban đầu đến sự hiện diện và tham gia vào đời sống của người trẻ, để đáp ứng các nhu cầu, vấn đề và cơ hội của các em.
• Từ một Nguyện xá lễ hội chỉ hoạt động “bán thời gian” vào Chúa Nhật, đến một “ngôi nhà” hoạt động suốt tuần, với những tiếp xúc cá nhân, các sinh hoạt vui chơi và tôn giáo bổ túc.
• Từ một đề nghị chỉ mang tính giáo lý, đến một đề nghị giáo dục toàn diện cho người trẻ, nghĩa là giúp các em trưởng thành về thể lý, tâm lý, văn hóa, xã hội, ơn gọi và đời sống thiêng liêng.
• Từ một môi trường giáo dục chỉ “giới hạn” trong thế giới của người trẻ, đến sự hiện diện thân tình của các nhà giáo dục, gia đình và những người lớn có ý nghĩa giữa người trẻ.
• Từ một cơ sở do người lớn điều hành, đến một cộng đoàn sống trong đó người trẻ cùng chia sẻ trách nhiệm và mở ra cho tất cả mọi người.
• Từ việc đặt chương trình lên hàng đầu, đến việc đặt con người và các mối tương quan lên hàng đầu.
• Từ một nơi khép kín trong những bức tường của mình, đến một cộng đoàn trẻ mang sức đẩy truyền giáo, mở ra cho mọi người trẻ.
• Từ một thực tại chưa có tổ chức, đến một lãnh vực của nhà Salêdiêng được cơ cấu hóa bằng quy định hoặc quy chế, xác định rõ trách nhiệm, tương quan và hoạt động.

Trong Nguyện xá, Don Bosco đã tóm kết một cách thực tế, độc đáo và luôn hợp thời hệ thống giáo dục dự phòng. Đây là điều hôm nay vẫn xác định căn tính của chúng ta, và chúng ta trình bày như dấu ấn riêng và di sản của ngài. Sức năng động dự phòng của Don Bosco đã đánh thức nơi người trẻ ước muốn lớn lên và trưởng thành, đưa các em đi từ những nhu cầu trước mắt về vui chơi hoặc học hành đến những dấn thân có hệ thống hơn và sâu xa hơn trong việc đào tạo nhân bản và Kitô giáo.

1.3 Tiêu chuẩn Nguyện xá vẫn sống động và có giá trị hôm nay

Tính độc đáo và gương mẫu của Don Bosco đã để lại cho chúng ta “trái tim Nguyện xá”, một trái tim vẫn đập trong mỗi người Salêdiêng tốt lành hôm nay, dù người ấy được sai đến bất cứ nơi đâu để thi hành sứ mạng giáo dục và mục vụ.

Đó là trái tim mang nhịp đập của lòng nhiệt thành tông đồ nơi Nguyện xá đầu tiên, của tình yêu bác ái không mệt mỏi, của “sức đẩy mục vụ” như nguyên tắc soi sáng sự ưu tiên và sự hiện diện của chúng ta giữa người trẻ. Nói cách ngắn gọn: đó là điều kiện căn bản của người Salêdiêng, từ lần khấn đầu tiên cho đến hơi thở cuối cùng.

Vì thế, cần khẳng định mạnh mẽ rằng từ “Nguyện xá” không chỉ nói đến một cơ sở hay một tổ chức. Nó còn nói đến một mẫu môi trường giáo dục-mục vụ dành cho người trẻ, thích hợp với nhiều hoàn cảnh khác nhau của sứ mạng Salêdiêng. Vì vậy, Nguyện xá là một mẫu dấn thân vẫn hoàn toàn sống động và có giá trị hiện nay.

Xét theo tính độc đáo đã nói trên, Nguyện xá của Don Bosco nằm ở nguồn gốc của toàn bộ công cuộc Salêdiêng và là nguyên mẫu của công cuộc ấy. Nếu Valdocco là nơi chính yếu của sứ mạng Salêdiêng trong lịch sử, thì kinh nghiệm thiêng liêng và tông đồ của Don Bosco vẫn là tiêu chuẩn thường xuyên giúp chúng ta phân định và canh tân hôm nay. Nói cách khác, làm cho Nguyện xá sống lại chính là làm cho khuôn mặt ơn gọi Salêdiêng trở nên trẻ trung hơn.

Hiến luật Salêdiêng số 40 diễn tả điều này như sau:

“Don Bosco đã sống trong Nguyện xá đầu tiên của ngài một kinh nghiệm mục vụ làm mẫu mực. Đối với các thanh thiếu niên, đó là một mái nhà đón tiếp, một giáo xứ loan báo Tin Mừng, một trường học chuẩn bị cho cuộc sống, và một sân chơi nơi bạn bè gặp gỡ và vui chơi với nhau. Khi thi hành sứ mạng hôm nay, kinh nghiệm Valdocco vẫn là tiêu chuẩn bền vững để phân định và canh tân mọi hoạt động và công cuộc của chúng ta.”

Như vậy, tiêu chuẩn Nguyện xá xác định mọi sự hiện diện Salêdiêng và làm cho sự hiện diện ấy mang nét đặc sủng riêng. Tiêu chuẩn này đòi chúng ta trước hết phải bắt đầu từ hoàn cảnh của những người trẻ nghèo khổ và cần được giúp đỡ nhất, từ những môi trường bình dân, nghĩa là từ “sự chọn lựa ưu tiên dành cho người nghèo”. Đồng thời, tiêu chuẩn ấy đặt trọng tâm vào việc đào tạo thiêng liêng, nghĩa là trở thành một giáo xứ loan báo Tin Mừng; đồng thời cũng trao ban sự đón tiếp gia đình như một mái nhà, thăng tiến con người như một trường học, và cùng sống trong bầu khí vui tươi, thân thiện như một sân chơi.

“Phân định và canh tân” một nhà Salêdiêng theo tiêu chuẩn này có nghĩa là thường xuyên kiểm điểm các hoạt động và công cuộc chúng ta đang thực hiện hôm nay. Chúng ta cần tự hỏi: những hoạt động ấy có thật sự tiếp nối trung thành sứ mạng của Don Bosco không? Chúng có phải là một cách đáp lại nhu cầu của người trẻ và là một phong cách hiện diện Salêdiêng không? Các giá trị và nguyên tắc Salêdiêng này cũng thường được diễn tả bằng những từ như: tinh thần, môi trường, hoặc trái tim Nguyện xá.

1.4 Sự phát triển lịch sử và tầm mở rộng của công cuộc Don Bosco

Theo dòng thời gian, những nguyên tắc soi sáng và những đặc điểm căn bản của Nguyện xá Salêdiêng nguyên thủy không thay đổi. Tuy nhiên, tiến trình toàn cầu hóa văn hóa, sự biến động của các hiện tượng liên quan đến đời sống người trẻ, và những thách đố mới đòi hỏi những câu trả lời thích hợp, đặt trọng tâm vào hoàn cảnh sống cụ thể của “ở đây và lúc này”.

Đức Giáo hoàng Phanxicô nhắc chúng ta:

“Bên cạnh mục vụ thông thường và được tổ chức tốt của các giáo xứ và các phong trào, điều quan trọng là cần dành chỗ cho một mục vụ giới trẻ mang tính ‘bình dân’, với phong cách, thời gian, nhịp độ và phương pháp khác. Mục vụ ấy rộng hơn, linh hoạt hơn, đi đến những nơi người trẻ thật sự đang hiện diện và hoạt động, đồng thời giúp phát triển những khả năng lãnh đạo tự nhiên và những đặc sủng mà Chúa Thánh Thần đã gieo nơi họ.”
(Christus vivit, 230)

Thật vậy, như đã nói, đã xuất hiện những hoàn cảnh mới và những bối cảnh quan trọng, nơi đề nghị Nguyện xá cần được thực hiện. Sự phức tạp của thực tại chúng ta đang sống cũng ảnh hưởng và đặt điều kiện cho hoạt động giáo dục và loan báo Tin Mừng trong môi trường này. Có một số hiện tượng đáng được đặc biệt lưu ý.

Trước hết là một cách hiểu mới về thời gian rảnh. Người trẻ ngày càng xem thời gian rảnh như một không gian mở ra cho nhiều kinh nghiệm xã hội, văn hóa và thể thao khác nhau. Trong đó, các em có thể phát triển các mối tương quan xã hội và những khả năng cá nhân. Tuy nhiên, thời gian rảnh của thiếu niên và người trẻ cũng đang bị lấp đầy bởi nhiều hoạt động rất khác nhau, đôi khi phân tán và không cùng định hướng. Một số hoạt động ấy lại do các tổ chức dân sự điều hành, với nhiều nguồn lực nhân sự và kinh tế đáng kể; vì thế, một số thực tại này đòi hỏi chúng ta phải suy tư mới mẻ và khẩn thiết về con người.

Thứ đến, cần nhớ rằng văn hóa kỹ thuật số đã làm gia tăng mạnh mẽ không gian tương tác, và sự phát triển ngày càng tinh vi của công nghệ đã thúc đẩy chúng ta tiến xa hơn nữa trong việc thay đổi mô hình giáo dục.

Sau cùng, còn có nhiều yếu tố khác ảnh hưởng đến đời sống hằng ngày của các môi trường giáo dục chính thức và không chính thức: phong trào di dân trên bình diện toàn cầu; việc tìm lại ý nghĩa cộng đoàn bên ngoài các cơ chế truyền thống; sự chung sống và cộng tác với các tôn giáo và hệ phái khác; những thay đổi nhân học và văn hóa đang diễn ra trong thời đại chúng ta, những thay đổi ấy tác động sâu xa đến gia đình.

Trong bối cảnh đó, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, khi liên kết với các tổ chức giáo dục khác, vẫn tiếp tục đề nghị những hoạt động mang phong cách và phẩm chất riêng của mình. Trái tim Nguyện xá đích thực, với sự cộng tác của gia đình và những người lớn có ý nghĩa, giúp lãnh vực này thích nghi Dự án Giáo dục-Mục vụ để đáp ứng nhiều thực tại khác nhau, tùy theo vùng địa lý, tôn giáo và văn hóa, nhưng luôn với cùng một ý hướng giáo dục và loan báo Tin Mừng.

Theo nghĩa đó, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ đã đưa đề nghị giáo dục và loan báo Tin Mừng đến nhiều nơi: khi thì như lời loan báo đầu tiên, khi thì như bước giáo lý khai tâm, khi thì như một công cuộc tái loan báo Tin Mừng. Có lúc, Nguyện xá xuất hiện như câu trả lời trước những nhu cầu căn bản mới phát sinh, như giáo dục không chính thức, thăng tiến con người toàn diện, và huấn luyện nghề nghiệp. Cũng vậy, Nguyện xá được thiết lập để cổ võ các không gian vui chơi, thể thao và nghệ thuật, luôn chú ý đến sự hội nhập, tham gia, và dấn thân cá nhân, nhóm cũng như cộng đoàn.

Trong nhiều trường hợp, các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ đã trở thành kinh nghiệm nền tảng cho những môi trường khác. Chúng là mũi nhọn mở đường cho việc cắm rễ đặc sủng Salêdiêng. Nhờ đó, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ đã trở thành phương tiện để gieo trồng hạt nhân đặc sủng Salêdiêng trong từng bối cảnh, rồi theo thời gian, đặc sủng ấy được mở rộng qua những hình thức chính thức hơn.

Thật vậy, nhiều Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ đã được khai sinh nơi những vùng ngoại biên hoặc những tuyến đầu mục vụ. Và trong nhiều trường hợp, theo thời gian, để đáp ứng tốt hơn hoàn cảnh và nhu cầu của người trẻ, các Nguyện xá ấy đã làm phát sinh những công cuộc loan báo Tin Mừng chính thức, như nhà thờ hoặc giáo xứ; những công cuộc giáo dục, như trường học hoặc trung tâm huấn luyện nghề; hoặc những công cuộc thăng tiến và chăm sóc những người dễ bị tổn thương nhất, như các hoạt động và dịch vụ dành cho người trẻ gặp nguy cơ hoặc bị loại trừ.

Hơn thế nữa, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, dù vẫn giữ khả năng đón tiếp mọi người, cũng đã mở chỗ trong sinh hoạt nội bộ cho các hoạt động học đường, huấn luyện nghề, đời sống giáo xứ, hoặc những đề nghị chính thức và có hệ thống để chăm sóc người trẻ dễ bị tổn thương, đang sống trong nguy cơ và bị loại trừ xã hội.

1.5 Những mô hình hoạt động khác nhau của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ

Nếu nhìn đến sự hiện diện rộng lớn của Tu hội trên thế giới, các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ thật sự là những thực tại rất đa dạng và năng động, không ngừng được cập nhật và canh tân. Vì thế, chúng ta không thể nói đến một mô hình duy nhất và độc quyền của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, nhưng phải nói đến một thực tại Salêdiêng phong phú, đa dạng và nhiều sắc thái.

Theo thứ tự thời gian và tầm quan trọng, trước hết là Nguyện xá ngày lễ, rồi đến Nguyện xá hằng ngày. Đây là những cách diễn tả phổ biến nhất, linh hoạt nhất và gần gũi nhất của hoạt động giáo dục-mục vụ Don Bosco. Cả hai được xem như những mô hình hoạt động của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, và theo thời gian, chúng có thêm nhiều sắc thái và hình thức khác nhau. Mỗi mô hình được xác định bởi những chọn lựa và hoạt động cụ thể trong từng bối cảnh địa phương. Trong hoàn cảnh hiện nay, có thể nêu một số mô hình như sau:

• Các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ trong một khu vực hoặc một khu dân cư, liên kết với nhau thành mạng lưới, cùng dấn thân nâng đỡ nhu cầu của người trẻ trong địa bàn của mình, qua đó góp phần hỗ trợ và phát triển dự án đào tạo toàn diện.
• Các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ ban đêm, cung cấp các sáng kiến và sử dụng những cơ sở thích hợp cho người trẻ, chẳng hạn như các sinh hoạt văn hóa, vui chơi, thể thao, xã hội, sân khấu, âm nhạc, truyền thông hoặc tôn giáo.
• Các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ như một sự hiện diện lưu động, nơi phát triển các kinh nghiệm sinh hoạt văn hóa và phục vụ xã hội, nhằm làm phong phú đời sống và lịch sử của người trẻ trong địa phương, luôn quy chiếu về đề nghị Salêdiêng.
• Các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ trao cho người trẻ thất nghiệp hoặc ở ngoài hệ thống học đường cơ hội được đào tạo căn bản, hoặc chuẩn bị cho một hình thức việc làm nào đó; cũng có những hình thức đào tạo ngoại khóa nhằm ngăn ngừa bỏ học và giúp các em đạt kết quả trong giáo dục và huấn luyện.
• Các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ tìm cách phục hồi những người trẻ đang sống trong nguy cơ hoặc bị loại trừ xã hội. Vì mục đích này, họ cung cấp những hình thức lưu trú tạm thời để đáp ứng các nhu cầu xã hội, y tế, văn hóa, đào tạo hoặc việc làm. Trong bối cảnh đó, một số nơi cũng thực hiện việc đón tiếp nhân đạo và hội nhập xã hội cho người di dân và người tị nạn.

Vì thế, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng là một đề nghị vừa trung thành với nguồn gốc của mình, vừa mở ra trước những thực tại mới và luôn thay đổi của người trẻ và xã hội. Nó có khả năng thích nghi với những khác biệt về giáo dục và tôn giáo, những bối cảnh văn hóa-xã hội, cũng như lịch sử riêng của từng người. Với cội nguồn lịch sử ban đầu tại Turin, Nguyện xá có một sức mạnh sáng tạo và trao ban sự sống ở khắp mọi nơi, được thể hiện qua những đề nghị mới mẻ, linh hoạt và đa dạng.

Theo nghĩa này, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ có một tiềm năng đặc biệt về ơn gọi và truyền giáo, nhờ sự rộng lớn và đa dạng của những người được phục vụ, cũng như nhờ nhiều khả năng hiện diện và đồng hành.

Chương 1 nhìn tổng quát

Tính độc đáo của Nguyện xá Salêdiêng

Nguyện xá Thánh Phanxicô Salê là công cuộc ổn định đầu tiên của Don Bosco, và đã tạo động lực cho tất cả các công cuộc khác sau này.

Don Bosco biết cách giúp người trẻ phát triển nhân cách hài hòa, bằng cách đồng hành với các em cách cá nhân, trong nhóm, và qua chính môi trường giáo dục.

Tất cả những gì Don Bosco làm đều hướng đến phần rỗi của người trẻ. Điều này đã định hình cách thực hành của ngài và biến nó thành một kiểu giáo dục đặc thù, mà ngài gọi là “dự phòng”, và đã áp dụng qua nhiều năm trong Nguyện xá.

Từ những nhu cầu trước mắt như vui chơi hay học hành, Don Bosco đã dẫn người trẻ đến những dấn thân có hệ thống hơn và sâu xa hơn trong việc đào tạo nhân bản và Kitô giáo.

Don Bosco đã để lại cho chúng ta trái tim Nguyện xá. Vì thế, thuật ngữ “Nguyện xá” không chỉ nói đến một cơ sở, nhưng còn nói đến một mẫu môi trường giáo dục-mục vụ dành cho người trẻ trong nhiều hoàn cảnh khác nhau của sứ mạng Salêdiêng.

Tiêu chuẩn Nguyện xá xác định mọi sự hiện diện Salêdiêng và làm cho sự hiện diện ấy mang nét đặc sủng riêng.

Theo dòng thời gian, các nguyên tắc soi sáng và những đặc điểm của Nguyện xá Salêdiêng nguyên thủy không thay đổi. Tuy nhiên, đã xuất hiện những hoàn cảnh mới và những bối cảnh quan trọng, nơi đề nghị Nguyện xá cần được thực hiện.

Dự án Giáo dục-Mục vụ phải đáp lại các vùng địa lý, tôn giáo và văn hóa khác nhau.

Không có một mô hình duy nhất và độc quyền của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Trái lại, đây là một thực tại Salêdiêng phong phú, đa dạng và nhiều sắc thái: Nguyện xá ngày lễ, rồi Nguyện xá hằng ngày; các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ trong khu vực hoặc khu dân cư; các Nguyện xá ban đêm; sự hiện diện lưu động; các Nguyện xá dành cho người trẻ thất nghiệp hoặc ở ngoài hệ thống học đường; và các Nguyện xá dành cho những người đang sống trong nguy cơ hoặc bị loại trừ xã hội.

Theo thứ tự thời gian và tầm quan trọng, trước hết là Nguyện xá ngày lễ, rồi đến Nguyện xá hằng ngày. Đây là những cách diễn tả phổ biến nhất, linh hoạt nhất và gần gũi nhất của hoạt động giáo dục-mục vụ Don Bosco. Cả hai được xem như những mô hình hoạt động của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ.

Chương 2: Cộng đoàn Giáo dục-Mục vụ của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ

2.1 Tầm quan trọng của EPC tại Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ

Như đã nói, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ có khả năng mở ra, thích nghi và quy tụ. Vì thế, tất cả những người tham gia vào thực tại này cần được trân trọng: người trẻ, các nhà giáo dục, các tu sĩ Salêdiêng, cũng như các tiến trình mang tính tổ chức của Nguyện xá, tức là việc linh hoạt, quản trị và tổ chức.

Theo nghĩa đó, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, một cộng đoàn trẻ mở ra cho tất cả mọi người, được đề nghị như một kinh nghiệm sống động của Hội Thánh. Kinh nghiệm ấy hoạt động và được tổ chức nhờ một Cộng đoàn Giáo dục-Mục vụ, gọi là EPC, gồm có người trẻ, các hoạt náo viên-nhà giáo dục, các tu sĩ Salêdiêng sống đời thánh hiến, những thành viên khác của Gia đình Salêdiêng, các gia đình, cộng tác viên và ân nhân.

Như Don Bosco đã làm với các bạn trẻ và các cộng tác viên của ngài tại Valdocco, mục tiêu là làm cho mỗi Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ trở thành một mái nhà thật sự biết đón tiếp, mở ra cho nhiều gia đình, trẻ em, thiếu niên và người trẻ, đặc biệt là những người cần được giúp đỡ nhất.

Theo nghĩa này, sự chung sống giữa các thế hệ có tầm quan trọng đặc biệt trong Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Bầu khí cộng đoàn này giúp vượt qua khoảng cách giữa các thế hệ, vốn thường bị tạo ra và củng cố bởi chủ nghĩa cá nhân. Dù các hoạt động thường được tổ chức cho một nhóm cụ thể, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ vẫn luôn là một không gian bao gồm, có khả năng quy tụ nhiều thế hệ trong cùng một hoạt động: trẻ em, người trẻ, hoạt náo viên và gia đình.

Đôi khi có các giải thể thao cho nhiều lứa tuổi khác nhau, các sinh hoạt chung trong những lễ hội Salêdiêng, các sáng kiến liên đới, hoặc những cử hành có sự tham gia của người trẻ và gia đình của họ. Những đề nghị như thế giúp nuôi dưỡng cảm thức thuộc về, sự liên kết với nhau, và trong nhiều trường hợp, cả tính liên văn hóa.

Chúng ta cũng đã chọn con đường làm việc chung giữa Salêdiêng và giáo dân, trong sự hiệp thông về tinh thần và ý hướng. Nhờ đó, mọi người cùng lớn lên trong việc đào tạo chung và trong những kinh nghiệm chân thật của đồng trách nhiệm.

2.2 Những thành phần của EPC trong Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ

2.2.1 Những người được phục vụ

Don Bosco muốn mở cửa cho càng nhiều người trẻ càng tốt. Nguyện xá không phải là một nhóm nhỏ dành cho những người tốt nhất. Nguyện xá được sinh ra để phục vụ những người cần được giúp đỡ nhất: vì hoàn cảnh gia đình, như trẻ mồ côi, không nhà cửa, bị bỏ rơi; vì hoàn cảnh kinh tế-xã hội, như người nghèo và người di dân; vì tình trạng nguy cơ, như trẻ đường phố và những em vừa ra khỏi nhà tù; vì định hướng nghề nghiệp, như công nhân, thợ thủ công, học sinh, sinh viên và chủng sinh; và vì tuổi còn trẻ, từ khoảng tám đến hai mươi tuổi.

Người trẻ là xương sống của kinh nghiệm giáo dục Valdocco của Don Bosco. Không có người trẻ, chúng ta không thể hiểu Don Bosco, đặc sủng của ngài, cũng như Nguyện xá. Ngày nay, vị trí trung tâm của người trẻ vẫn có cùng tầm quan trọng. Cùng với Don Bosco, chúng ta tin rằng người trẻ là phần quan trọng nhất của xã hội, và tương lai của xã hội đặt nền trên họ. Sự đa dạng của Tu hội cho thấy bối cảnh đa sắc tộc, đa văn hóa và đa tôn giáo hiện nay vừa là một thách đố lớn, vừa là một cơ hội lớn.

Đề nghị giáo dục-mục vụ của Nguyện xá phải luôn giữ tính bao gồm tuyệt đối và sự dấn thân dành cho những người cần được giúp đỡ nhất. Cần đặc biệt quan tâm đến những người trẻ đang sống trong những hoàn cảnh đầy xung đột, những người có nguy cơ trở thành nạn nhân của các nhóm tội phạm, hoặc những người đang ở trong các tình trạng đe dọa sức khỏe hay phẩm giá của mình.

Về vấn đề di dân, đây là một hiện tượng mang tính toàn cầu và là một phần của thực tại phức tạp đang đặc trưng cho các bối cảnh của chúng ta. Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ phải đáp lại thách đố giúp những người trẻ di dân hội nhập vào một thực tại mới mẻ và xa lạ, bằng một nền văn hóa đón tiếp mới. Là những người Salêdiêng, chúng ta đứng ở tuyến đầu trong việc tạo ra không gian cho các tương quan liên vị và thúc đẩy người trẻ tương tác với người khác.

Trước nhiều nguy cơ mà người trẻ phải đối diện, trong nhiều bối cảnh, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ được trình bày như một lựa chọn khác: một môi trường an toàn, một nơi chung sống hòa bình và một hình thức phòng ngừa toàn diện.

Về độ tuổi của những người được phục vụ, có thể nói rằng chúng ta đã đi từ kinh nghiệm Nguyện xá đến Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng. Có thể nêu hai hình thức sau.

Trong một số bối cảnh, Nguyện xá thường được phân biệt với Trung tâm Giới trẻ, dù sự phân biệt này không làm thay đổi bản chất của nó. “Nguyện xá” được hiểu là một môi trường giáo dục và loan báo Tin Mừng, dành cho trẻ em và thiếu niên trước tuổi trưởng thành, mở ra cho nhiều người. Nơi đó cổ võ nhiều hình thức sinh hoạt vui chơi và những cuộc gặp gỡ thân tình trong sân chơi và các không gian không chính thức.

“Trung tâm Giới trẻ” có nghĩa là một nơi gặp gỡ và đào tạo mở ra cho thiếu niên và người trẻ như những người được trực tiếp phục vụ. Họ tham gia vào nhiều đề nghị giúp phát triển toàn diện, với sự chú trọng đến phương pháp nhóm nhằm đào luyện sự dấn thân nhân bản và Kitô giáo. Ở đây, thời gian rảnh cũng là một không gian giúp con người được nhân bản hóa, giúp phát triển các giá trị bắt nguồn từ tự do, niềm vui, sáng tạo và việc vun trồng tình bạn.

Tóm lại, khi nói đến “Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ”, chúng ta nói đến một sự đa dạng phong phú của các công cuộc được đón nhận rộng rãi. Đó là một thực tại Nguyện xá mở ra cho tất cả mọi người, và có khuôn mặt cụ thể tùy theo độ tuổi và nhu cầu của người trẻ, bối cảnh, khả năng can thiệp giáo dục-mục vụ Salêdiêng, khả năng lãnh đạo và các nguồn lực nhân sự sẵn có.

Phong trào Giới trẻ Salêdiêng là một biểu hiện nổi bật của sứ mạng giới trẻ Salêdiêng, và có một tiềm năng đặc biệt trong các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, chính vì sự mở ra cho tất cả mọi người và sự đa dạng của các đề nghị cũng như bối cảnh. Tất cả chúng ta được mời gọi linh hoạt phong trào này theo những đặc điểm riêng của nó: một phong trào “giáo dục và loan báo Tin Mừng”, đặt tất cả người trẻ của tỉnh dòng ở trung tâm và lôi cuốn họ tham gia, trong đó có cả những người trẻ của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Cần nhìn nhận rõ ràng rằng thực tại phong phú và khác biệt này tìm thấy sự hiệp nhất và sức năng động nơi Don Bosco, cũng như trong việc chia sẻ linh đạo và phương pháp giáo dục của ngài, tùy theo bối cảnh và khả năng của từng nơi.

2.2.2 Các nhà giáo dục-hoạt náo viên, hoặc những người lãnh đạo

EPC của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng là một thực tại luôn được xây dựng và cần những người biết linh hoạt dự án của mình. Nói đến một dự án là nói đến nội dung, những mục tiêu rõ ràng, các giai đoạn cần xác định, những nguồn lực cần tìm kiếm và khơi dậy, cũng như những con người dấn thân trung thành với mục tiêu và kiên trì trong tiến trình. Đối với nhiệm vụ Nguyện xá này, sự hiện diện của các nhà giáo dục là điều nền tảng.

Trong Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, bất cứ ai thi hành một chức năng cụ thể và phù hợp đều được xem là một “nhà giáo dục”, vì người ấy “trao ban sự sống” cho các tiến trình giáo dục và đào tạo. Vì thế, cần phân biệt giữa “hoạt náo viên-nhà giáo dục” và “nhà giáo dục chuyên nghiệp”.

“Hoạt náo viên-nhà giáo dục” là những người trẻ hoặc người trẻ trưởng thành đã trải qua các tiến trình đào tạo, và tự nguyện, tự do trao tặng nhiều hình thức phục vụ trong Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Họ có thể phục vụ như một hình thức tông đồ hoặc như một việc thiện nguyện, nâng đỡ các công việc thực hành, hậu cần, tổ chức, cũng như sự hiện diện, trợ giúp và đồng hành theo tinh thần Salêdiêng.

Cũng cần kể đến những người trẻ, trong tinh thần đồng trách nhiệm, làm cho đặc sủng sống động giữa những người trẻ khác ngoài những bức tường vật lý của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Họ đón nhận đề nghị giáo dục đã được cùng nhau xây dựng trong Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ và tích cực thúc đẩy việc thực hiện đề nghị ấy.

Các hoạt náo viên-nhà giáo dục ý thức rằng, trong tất cả các khuôn mặt giáo dục của Nguyện xá, họ giữ một vai trò quyết định. Đời sống của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ phụ thuộc rất nhiều vào họ: qua chứng tá phục vụ, qua kinh nghiệm trẻ trung trong việc sống các giá trị Salêdiêng, qua sự hiểu biết về Nguyện xá, qua vai trò quản trị và tổ chức, và vì họ được mời gọi, cùng với những người trẻ khác, trở thành những người làm cho chính đời sống Nguyện xá được sinh động.

Mặt khác, các “nhà giáo dục chuyên nghiệp” cống hiến trình độ chuyên môn và kinh nghiệm riêng của họ, hoặc cách tự nguyện và không lương, hoặc trong một tương quan lao động có lương. Hình ảnh này ngày càng hiện diện nhiều hơn trong Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Chỉ có thiện chí hoặc chỉ có cơ sở vật chất thôi thì không đủ để đối diện với một số hiện tượng xã hội mới đang nổi lên như đa văn hóa, di dân, bạo lực, sự dễ bị tổn thương, sự loại trừ. Vì thế, cần có những người chuyên môn đảm nhận và chăm lo một số tình huống cụ thể. Rõ ràng, sự chuyên nghiệp hóa và thể chế hóa ngày càng tăng của chức năng này thường đòi hỏi những nhân sự có trình độ và được ký hợp đồng.

Việc các chuyên viên được đào tạo và có động lực đảm nhận trách nhiệm không có nghĩa là làm nghèo đi nhiều hình thức cộng tác tự nguyện và thỉnh thoảng của các hoạt náo viên mà truyền thống Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ đã trao lại cho chúng ta. Trái lại, điều đó nhằm phục vụ từng hình thức cộng tác ấy, và hơn nữa, phục vụ việc phối hợp chung. Mục tiêu là làm cho đề nghị giáo dục và loan báo Tin Mừng Salêdiêng đến được với nhiều người trẻ hơn, cách tốt hơn và hiệu quả hơn.

Cả chứng tá của việc thiện nguyện lẫn chứng tá của việc phục vụ giáo dục chuyên nghiệp đều tìm thấy lý do hiện hữu của mình nơi việc đặt người trẻ ở trung tâm và nơi chân trời đào tạo được hướng đến cho họ. Ưu tiên này trong công việc giáo dục, trong mọi dự án và hoạt động, phải luôn được bảo đảm và hiện diện, ngay cả trong những tình huống mà, tùy theo hoàn cảnh của địa phương hoặc của các cơ cấu khác nhau, cần có sự chuyên môn hóa một số chức năng hoặc phân công một số công việc để Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ hoạt động tốt hơn và chăm sóc người trẻ tốt hơn.

Tất cả các nhà giáo dục, dù là người trẻ hay là người chuyên nghiệp, đều đảm nhận sứ mạng và ơn gọi Salêdiêng là giáo dục và loan báo Tin Mừng cho những người trẻ khác. Vì thế, họ cần thường xuyên và có trách nhiệm đối diện với đặc sủng Salêdiêng và các mục tiêu giáo dục-mục vụ của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Họ cũng cần được những người hữu trách Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ đặc biệt quan tâm, đồng hành và đào tạo cả về lý thuyết lẫn thực hành.

Trong mọi trường hợp, dù là thiện nguyện viên hay người được thuê làm việc, họ thường là những Kitô hữu luôn tôn trọng và mở ra với nhân học Kitô giáo và các giá trị Tin Mừng. Ý thức mình là người đã được rửa tội, họ muốn sống đức tin và ơn gọi phục vụ của mình. Họ cùng bước đi với người trẻ trong tiến trình đào tạo liên tục, biết đặc sủng Salêdiêng và biết người trẻ, để cho người trẻ chất vấn mình, và biết đề nghị những mục tiêu mới của sự trưởng thành nhân vị với nhiệt huyết và quyết tâm.

Nhiều người trong số họ đã đích thân trải qua tiến trình giáo dục của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Đó là một lời đáp lại ơn gọi và một dự phóng đời sống giúp họ lớn lên như những con người. Họ ý thức vai trò giáo dục của mình bên trong và bên ngoài Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, và vì thế, họ sống những giá trị mà họ đề nghị.

Vì hiện diện trong những bối cảnh đa văn hóa, đa sắc tộc và đa tôn giáo, các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ ý thức và chú ý đến thực tại này. Họ tạo ra những đề nghị giúp cả những người trẻ thuộc các tôn giáo khác phát triển khả năng lãnh đạo, chiều kích nội tâm và đức tin của họ theo cách trải nghiệm, luôn quan tâm đến sự đa dạng của họ và luôn tôn trọng những chọn lựa cá nhân của họ.

Trong tình huống vừa được mô tả, ngày càng được khẳng định và nhìn nhận, việc chọn lựa giáo dục đối với các hoạt náo viên-nhà giáo dục không phải Kitô hữu cũng phải được thực hiện với niềm vui, xác tín và chứng tá đời sống. Những người lãnh đạo này cũng phải cố gắng đối thoại cách tôn trọng với những người mà họ được mời gọi phục vụ. Thái độ này đòi hỏi sự cởi mở, sẵn sàng lắng nghe, học hỏi và làm chứng cho các giá trị của phương pháp giáo dục Salêdiêng.

2.2.3 Những người phối hợp / phụ trách

Những người phối hợp hoặc phụ trách thường là các tu sĩ Salêdiêng được cộng đoàn ủy nhiệm cho môi trường này. Tuy nhiên, tại một số tỉnh dòng, chính giáo dân là những người chủ yếu phối hợp hoặc điều hành Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Đối với tu sĩ, giám đốc cộng đoàn cũng có thể đồng thời là người phối hợp lãnh vực Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Đối với giáo dân, có người phục vụ cách thiện nguyện, có người phục vụ trong một tương quan lao động ổn định và có lương.

Cũng nên suy nghĩ về khả năng trao việc phối hợp Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ cho một nhóm, gồm những người trẻ hoặc các hoạt náo viên giáo dân đã được đào tạo và đồng hành.

Đồng thời, sự phát triển của chức năng quản trị này phải đi đôi với một thực hành luân lý gương mẫu, để chứng tá đời sống, các quyết định tổ chức và mọi đổi mới đều thấm đẫm tinh thần Nguyện xá đích thực, vượt lên trên sự bám víu vào bộ máy hành chính hoặc các giá trị chỉ mang tính công cụ. Mặt khác, điều quan trọng là các mặt quản trị, tài chính và bảo trì không trở thành gánh nặng quá lớn cho các hoạt náo viên đang trực tiếp dấn thân trong hoạt động mục vụ.

Nhiều Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ đã được củng cố và thể chế hóa đến mức bảo đảm được một sự phục vụ thường xuyên và toàn thời gian, nhờ một nhóm phối hợp hoặc quản trị. Kiểu lãnh đạo dấn thân hơn này đã đem lại sức mạnh thể chế, bảo đảm một số yếu tố quan trọng: tính bền vững kinh tế; sự liên tục của các tiến trình; não trạng dự án; chất lượng phục vụ; sự rõ ràng về hồ sơ, vai trò và chức năng; tính hợp pháp trong các tương quan lao động; và việc đào tạo liên tục, cả lúc khởi đầu lẫn lâu dài.

2.2.4 Những khuôn mặt quan trọng khác

Cộng đoàn Salêdiêng

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ không chỉ được đặc trưng bởi vị trí trung tâm và vai trò chủ động của người trẻ, nhưng còn bởi vai trò chủ động và chứng tá sống động của toàn thể cộng đoàn tu sĩ Salêdiêng, ở những nơi có cộng đoàn hiện diện. Chứng tá này không thể và không được thay thế.

Vì lý do đó, tất cả các Salêdiêng trong cộng đoàn, chứ không chỉ người phụ trách, đều có trách nhiệm luân lý và một vai trò riêng trong việc linh hoạt Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Các Salêdiêng phải xem Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ như một nơi mục vụ được trao cho trách nhiệm của toàn thể cộng đoàn. Từ đó, chúng ta đi đến việc nhìn nhận vai trò của các Salêdiêng trong thực tại này, những khả năng họ cần đem đến, và những chức năng họ cần đảm nhận, để mục đích của môi trường Salêdiêng không bị làm loãng đi.

Các Salêdiêng sống đời thánh hiến là những nhà giáo dục trong đức tin, là điểm quy chiếu cho sự hiệp thông và tham gia, bất kể tuổi tác, trình độ học vấn, giai đoạn đào tạo, ơn gọi cụ thể là trợ sĩ hay linh mục, chức vụ, v.v. Điều này đặt mọi Salêdiêng vào vị trí có thể thiết lập với người trẻ cùng một kiểu tương quan mà Don Bosco đã có: những dây liên kết tình cảm tạo nên cảm thức thuộc về và chứng tá hiệp thông huynh đệ.

Vì thế, thật khẩn thiết phải đào sâu ý nghĩa của tình phụ tử rất “Nguyện xá” này trong nhiều chiều kích nhân bản và thần linh của nó. Đây là nhiệm vụ không thể tránh của mỗi môn đệ Don Bosco, một nhiệm vụ không thể ủy thác cho người khác. Là những nhà giáo dục của người trẻ, những người muốn được yêu thương và đồng hành trong các giai đoạn phát triển khác nhau, các Salêdiêng phải biết cư xử như những người cha đích thực, mỗi người theo vai trò của mình: có trách nhiệm, kiên nhẫn, quảng đại và biết khích lệ.

Cộng đoàn tu sĩ cũng trao tặng những kinh nghiệm đức tin và cầu nguyện chung với người trẻ, những sáng kiến để cùng sống các tiến trình đào tạo liên tục, những không gian để phân định và đồng hành ơn gọi. Cộng đoàn cổ võ việc sống đời mình theo một dự phóng cá nhân, đồng thời khuyến khích sự tham gia vào việc soạn thảo, phát triển và định kỳ duyệt xét SEPP địa phương.

Gia đình Salêdiêng, người lớn và những gia đình có ý nghĩa

Nét đặc trưng của mục vụ Nguyện xá là sự đồng trách nhiệm của người lớn, của các cá nhân hoặc các gia đình có ý nghĩa. Họ cùng chia sẻ với người trẻ bầu khí tình bạn, đề nghị giáo dục Kitô giáo về đời sống, và kinh nghiệm gia đình cũng như cộng đoàn.

Theo nghĩa này, hơn bao giờ hết, cần xác định các tiêu chuẩn để xây dựng những mô hình tổ chức có khả năng điều hòa các năng động của tính bổ trợ và tính hiệp hành. Nhờ đó, có thể làm nổi bật nét riêng của những ơn gọi khác nhau đang hiện diện trong Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ.

Người lớn bao gồm những người có vai trò linh hoạt cụ thể, chẳng hạn như cha mẹ, các thành viên trong gia đình hoặc các thành viên của Gia đình Salêdiêng. Kinh nghiệm của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, hay đúng hơn, cách tiếp cận Nguyện xá được áp dụng cho mọi lãnh vực đời sống nơi Salêdiêng hoạt động, cũng là một yếu tố không thể thiếu đối với các thành viên Gia đình Salêdiêng, và có thể là một đóng góp đáng kể cho EPC.

Cũng như đối với cộng đoàn tu sĩ, đối với các thành viên khác của Gia đình Salêdiêng, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ có thể là một nơi tuyệt vời, nơi họ được người trẻ mời gọi để sống và thể hiện ơn gọi Salêdiêng, trao ban chứng tá đời sống Kitô hữu và nuôi dưỡng một tinh thần gia đình đích thực. Thực tế, trong nhiều trường hợp, cả các hoạt náo viên-nhà giáo dục lẫn những người phối hợp-quản trị của các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ đều là thành viên của Gia đình Salêdiêng.

Ở những nơi thích hợp, các sự hiện diện Nguyện xá hoàn toàn do giáo dân điều hành vẫn luôn phải bảo đảm rằng có sự quy chiếu về SEPP cấp tỉnh dòng.

Chương 2 nhìn tổng quát

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ là một cộng đoàn trẻ mở ra cho tất cả mọi người và được đề nghị như một kinh nghiệm sống động của Hội Thánh. Cộng đoàn này bao gồm người trẻ, các hoạt náo viên-nhà giáo dục, các Salêdiêng sống đời thánh hiến, những thành viên khác của Gia đình Salêdiêng, các gia đình, cộng tác viên và ân nhân. Sự chung sống giữa các thế hệ và việc cùng làm việc giữa Salêdiêng và giáo dân có tầm quan trọng đặc biệt.

Don Bosco muốn mở cửa cho càng nhiều người trẻ càng tốt. Đề nghị giáo dục-mục vụ của Nguyện xá phải luôn giữ tính bao gồm tuyệt đối và sự dấn thân cho những người cần được giúp đỡ nhất. “Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ” là một thực tại phong phú, đa dạng, được đón nhận rộng rãi và mở ra cho tất cả mọi người.

EPC của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng cần những con người biết linh hoạt dự án của mình. Các hoạt náo viên-nhà giáo dục ý thức rằng họ có một vai trò quyết định và đời sống của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ phụ thuộc rất nhiều vào họ. Chứng tá của việc thiện nguyện và chứng tá của việc phục vụ giáo dục chuyên nghiệp đều tìm thấy lý do hiện hữu nơi việc đặt người trẻ ở trung tâm và nơi chân trời đào tạo.

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ không chỉ được đặc trưng bởi vị trí trung tâm và vai trò chủ động của người trẻ, nhưng còn bởi vai trò chủ động và chứng tá sống động của toàn thể cộng đoàn tu sĩ Salêdiêng, ở những nơi có cộng đoàn hiện diện. Chứng tá này không thể và không được thay thế.

Nét đặc trưng của mục vụ Nguyện xá là sự đồng trách nhiệm của người lớn, những người chia sẻ với người trẻ bầu khí tình bạn, đề nghị giáo dục Kitô giáo về đời sống, và kinh nghiệm gia đình cũng như cộng đoàn. Người lớn bao gồm những người có vai trò linh hoạt cụ thể như cha mẹ, người thân trong gia đình hoặc các thành viên Gia đình Salêdiêng. Những người phối hợp hoặc phụ trách thường là tu sĩ Salêdiêng được cộng đoàn ủy nhiệm, nhưng tại một số tỉnh dòng, vai trò này chủ yếu do giáo dân đảm nhận. Kiểu lãnh đạo dấn thân hơn này đã đem lại sức mạnh thể chế cho Nguyện xá.

Chương 3: Đề nghị Giáo dục-Mục vụ của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ

3.1 Một kinh nghiệm loan báo Tin Mừng

Đề nghị đào tạo nhằm giáo dục con người cách toàn diện và thống nhất tại Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ được thực hiện qua những hành trình cụ thể và có cơ cấu, phù hợp với những quan tâm của người trẻ. Mỗi người trẻ có thể chọn, trong nhiều khả năng tham gia được đề nghị, hành trình phù hợp nhất với hoàn cảnh và mức độ trưởng thành của mình. Việc đào tạo toàn diện là một nhu cầu cần được nhận ra, trân trọng và đáp ứng, vượt lên trên mọi sự gắn bó tôn giáo cá nhân.

Vì thế, cần chú ý đến nguy cơ luôn hiện diện: đó là chỉ tập trung các sinh hoạt của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ vào những hoạt động vui chơi và văn hóa vốn quen thuộc trong mục vụ giáo dục Salêdiêng. Cần liên tục suy nghĩ lại căn tính của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ và tái tạo phương pháp giáo dục-mục vụ nguyên thủy của nó.

Trong hoạt động giáo dục của các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng, việc luôn quy chiếu về Nguyện xá Valdocco nhắc chúng ta nhớ đến sự hiệp nhất sâu xa của đề nghị chúng ta: vừa giáo dục, vừa loan báo Tin Mừng. Điều đó cũng thúc đẩy chúng ta sống những thái độ nền tảng đem lại sức sống cho đề nghị ấy: sự nhạy bén giáo dục và ý hướng mục vụ.

Sự không thể tách rời giữa hai yếu tố “giáo dục” và “mục vụ” là một đặc điểm thiết yếu. Nếu không có giáo dục, thì không có phương pháp Salêdiêng. Nếu có giáo dục mà không có mục vụ, thì không còn là Nguyện xá. Hai yếu tố này không thể tách rời, dù chúng khác nhau. Trong Nguyện xá Salêdiêng, hành vi giáo dục và hành vi mục vụ, nghĩa là hành vi liên quan đến việc giáo dục đức tin, nâng đỡ và làm phong phú cho nhau trong một tương quan đặc biệt.

Đề nghị của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ dành cho người trẻ được đặt nền trên nhân bản Kitô giáo, nghĩa là trên các giá trị và tiêu chuẩn sống của Tin Mừng. Đề nghị giáo dục-mục vụ này có trung tâm sống động là Linh đạo Giới trẻ Salêdiêng. Linh đạo ấy đem lại một sự thống nhất nhân bản và thiêng liêng, đồng thời đòi hỏi một tiến trình hội nhập văn hóa liên tục.

Điều này đòi chúng ta phải định nghĩa lại cách làm cho đề nghị ấy trở nên cụ thể và có ý nghĩa, nhất là khi có sự hiện diện của các phương pháp giáo dục khác, hoặc của những người trẻ thuộc các tôn giáo khác. Mục đích là giúp các thiếu niên và thanh thiếu niên được đào tạo dưới ánh sáng của hình ảnh một con người nam và một con người nữ cụ thể.

Khi đề nghị Linh đạo Giới trẻ Salêdiêng như một sức đẩy, một động lực, một sự khích lệ và một ý nghĩa cho đời sống cá nhân cũng như cộng đoàn, chúng ta đề nghị một hoạt động giáo dục-mục vụ có khả năng mở ra và đồng hành với những tiến trình cá nhân trong việc khám phá và đào sâu đức tin. Trong môi trường này, toàn thể EPC, đặc biệt là người trẻ, có thể gặp gỡ Đức Giêsu Kitô cách cá vị và bước theo Người. Dần dần, họ khám phá một không gian giàu các giá trị Tin Mừng, giúp họ sống đức tin trong đời sống thực tế hằng ngày.

Vấn đề là cổ võ một không gian giáo dục-mục vụ, nơi người ta có thể cảm nghiệm bầu khí đức tin và sự lớn lên thiêng liêng. Không gian ấy đặc biệt thích hợp cho sự quan tâm mang tính cá vị, vượt ra ngoài những tương quan chỉ mang tính chức năng. Đây chắc chắn là một khía cạnh không thể tách rời khỏi phong cách Nguyện xá.

Như Don Bosco, hôm nay chúng ta đang xây dựng một môi trường nơi các giá trị Tin Mừng được hít thở. Chúng ta đề nghị một hành trình phục hồi các yếu tố cộng đoàn và giáo dục, đặt ưu tiên cho những chiều kích nền tảng: loan báo, phụng vụ và phục vụ, trong bầu khí hiệp thông huynh đệ. Trong các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ của chúng ta, nhiều sáng kiến khác nhau được đề nghị tùy theo độ tuổi và sở thích của người được phục vụ: các hành trình tiệm tiến để giáo dục và cá vị hóa đức tin; các cử hành vui tươi của đức tin và các bí tích; giáo dục cho sự dấn thân Kitô hữu và sự trưởng thành trong dự phóng đời sống của mỗi người trong Hội Thánh và xã hội.

3.1.1 Đa dạng văn hóa và đa nguyên tôn giáo

Chúng ta cần nhấn mạnh rằng chúng ta đang sống trong một thế giới được đánh dấu bởi sự đa dạng văn hóa, sự đa nguyên tôn giáo và nhiều lãnh vực đã bị tục hóa sâu rộng. Một số người trẻ tại Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ thuộc các tôn giáo khác, hoặc không thuộc tôn giáo nào. Đề nghị giáo dục của chúng ta nhằm đồng hành với mọi người trong sự trưởng thành nhân bản, xã hội và thiêng liêng; tôn trọng niềm tin của họ; và giúp họ lớn lên như những con người. Chính vì thế, sự gần gũi đầy lòng thương xót, hay việc loan báo từ người này đến người kia, có tầm quan trọng đặc biệt.

Đề nghị Salêdiêng trước hết là một sự dấn thân cho đời sống con người của từng người. Chúng ta chia sẻ với họ cách họ nhìn và sống trong thế giới, những ước muốn và hy vọng của họ, cũng như các giá trị tôn giáo của họ, qua việc thực hành đối thoại. Đối thoại là một việc làm giúp đôi bên làm giàu cho nhau. Vì thế, đối thoại và đồng hành cá nhân là một năng động không được bỏ qua. Tiến trình đào tạo của mỗi thiếu niên và thanh thiếu niên trước hết tùy thuộc vào ý nghĩa mà họ tìm thấy và trao cho đời mình. Trong việc cá vị hóa các tương quan này, các giá trị nhân bản và thiêng liêng, cũng như viễn tượng ơn gọi, thường được đặt vào cuộc.

Vì là những ngôi nhà mở ra và biết đón tiếp, chúng ta góp phần xây dựng một nền văn hóa gặp gỡ. Trong nền văn hóa ấy, chúng ta cố gắng xây dựng một thái độ mới, hướng đến việc hội nhập các nền văn hóa trong sự đón nhận và làm giàu cho nhau. Trong cuộc gặp gỡ đầy tôn trọng này, chúng ta không thể không đề nghị, với sự xác tín và rõ ràng, những nguyên tắc Kitô giáo đem lại ý nghĩa cho căn tính Salêdiêng.

3.1.2 Một Hội Thánh đi ra

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, như chúng ta hiểu, không phải là một cơ cấu cô lập, cũng không phải là một nền tảng mục vụ nằm trong một “bong bóng” khép kín. Được cắm rễ trong một địa điểm cụ thể và trong một cộng đoàn con người, Nguyện xá là một sự hiện diện Giáo hội mang tính trung gian, là một “vùng biên” giữa Hội Thánh, xã hội và các nhóm người trẻ. Nơi đó bảo đảm việc tìm kiếm và tiếp xúc với người trẻ, đặc biệt là những người cần được giúp đỡ nhất.

Theo nghĩa này, chúng ta có thể áp dụng lời Đức Giáo hoàng Phanxicô, Đấng mời gọi chúng ta sống “thường xuyên trong tình trạng truyền giáo”, “không do dự hay sợ hãi”, không sợ sai lầm hoặc bị chất vấn; phải “mạnh dạn và sáng tạo”, hành động với lòng quảng đại và can đảm. Tất cả những điều này thể hiện cách cụ thể thành ngữ “Hội Thánh đi ra”, và trên thực tế, đòi chúng ta thay đổi thói quen, phong cách, ngôn ngữ, và cả thời khóa biểu.

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, như một công cuộc ở vùng biên giữa lãnh vực tôn giáo và dân sự, giữa thế giới giáo dân và thế giới Hội Thánh, đưa ra những câu trả lời giáo dục và loan báo Tin Mừng cho những thách đố và nhu cầu khẩn thiết sâu xa nhất, đặc biệt là những gì liên quan đến những người bé nhỏ nhất. Đó là nơi gặp gỡ của người trẻ Salêdiêng với cảm hứng Kitô giáo, nơi các không gian mở ra cho tất cả những ai muốn bước vào. Là một nơi ở vùng biên, Nguyện xá có ơn gọi tự nhiên trở thành, ngày càng hơn, một nơi xây dựng những cây cầu. Vì thế, cần suy tư về những cách thức loan báo ban đầu và những yếu tố khác tạo nên toàn bộ tiến trình loan báo Tin Mừng cho người trẻ.

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ là một nơi đặc biệt dành cho các hoạt náo viên. Nó không chỉ là nơi đón tiếp rộng rãi, nhưng còn là một đề nghị loan báo Tin Mừng rõ ràng và rộng mở dành cho họ. Ở đây, mọi người có thể sống đức tin của mình cách cá nhân và cộng đoàn. Trong một sức căng truyền giáo tự nhiên và liên tục, họ được đồng hành trong việc phân định và chọn lựa ơn gọi, xây dựng dự phóng đời sống, với thái độ mở ra để phục vụ những người cần được giúp đỡ nhất và những người ở xa nhất. Khía cạnh sau cùng này không phải là điều thêm vào hoạt động linh hoạt, nhưng là một phần nội tại của chính việc loan báo Tin Mừng.

Qua gương sáng và chứng tá của mình, các nhà giáo dục-hoạt náo viên chất vấn và lôi cuốn các gia đình cũng như những người trẻ vốn không thường xuyên tham gia vào đời sống Hội Thánh.

3.2 Một kinh nghiệm dự phòng

3.2.1 Cách tiếp cận dự phòng

Tại Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, mọi sự phải mang tính giáo dục. Điều này được thực hiện bằng cách áp dụng cách tiếp cận dự phòng, vốn cổ võ những kinh nghiệm tích cực, đem lại động lực và tìm cách đáp lại những khát vọng cũng như quan tâm sâu xa nhất của người trẻ. Vì thế, cần nhấn mạnh những yếu tố sau.

Trước hết, mở Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ ra cho tất cả người trẻ, đặc biệt là những người cần được giúp đỡ nhất và những người không phải lúc nào cũng có thể hội nhập vào các cơ cấu và đề nghị giáo dục khác. Cần tìm những cách thức để mọi người có thể đến được với Nguyện xá, ngay cả khi có những yếu tố văn hóa mang tính phân biệt đối xử mạnh mẽ.

Kế đến, đồng hành với những sức mạnh sâu xa và cá vị nhất nơi mỗi người trẻ, dựa trên những yếu tố cốt yếu của Hệ thống Dự phòng. Đó là tôn giáo, nghĩa là ước muốn đi sâu hơn, hiểu Thiên Chúa như nguồn mạch và cùng đích của hạnh phúc mỗi người, và bước vào việc tìm kiếm ý nghĩa. Đó là lý trí, nghĩa là đối thoại và cùng nhau suy nghĩ. Và đó là amorevolezza, tức là tình thương mến: dây liên kết tình cảm, tình yêu được đáp lại, cuộc gặp gỡ và đồng hành cá nhân.

Cũng cần liên tục tìm kiếm những phương pháp mục vụ mới để đáp lại cả những người trẻ có thiện chí hơn, những người đòi hỏi nơi chúng ta những đề nghị thách đố và đòi hỏi hơn. Những người trẻ này cần được theo sát và chuẩn bị bằng một hành trình quan tâm và đào tạo chân thật: lắng nghe và chia sẻ Lời Chúa, cầu nguyện chung, đối thoại về đời sống, đồng hành thiêng liêng, đời sống bí tích, lòng sùng kính cá nhân đối với Đức Maria Phù Hộ các Giáo hữu, v.v.

Cần có bầu khí gia đình, vui tươi và lễ hội, bầu khí nuôi dưỡng sự lạc quan và cái nhìn tích cực về đời sống.

Cần coi hoạt náo như một chọn lựa giáo dục. Điều này được thực hiện qua sự hiện diện tích cực của các nhà giáo dục giữa người trẻ, qua sự mở ra cho mọi người và cho từng người trẻ, qua sức mạnh giải phóng của tình yêu giáo dục, qua sự tin tưởng vào con người và vào những sức mạnh tích cực, tốt lành có nơi họ.

Cần nuôi dưỡng ý thức bổn phận và trách nhiệm qua những hình thức cụ thể của sự dấn thân cá nhân, phục vụ người khác và chăm sóc toàn diện công trình tạo dựng.

Cần chăm sóc những không gian dành cho người trẻ sao cho ngăn nắp, đón tiếp và sáng sủa, hài hòa với thế giới tư tưởng và ngôn ngữ hiện nay, và giúp nuôi dưỡng bầu khí gia đình.

3.2.2 Tiêu chuẩn hiệp hội và nhóm bạn

Việc người trẻ tham gia các nhóm và hiệp hội đã là một phần của phương pháp giáo dục Salêdiêng ngay từ đầu, và ngày nay vẫn tiếp tục như thế. Thực hành Nguyện xá cổ võ mọi hình thức hoạt động và đời sống nhóm mang tính xây dựng. Vì thế, có một vị trí đặc biệt dành cho một đề nghị rộng rãi và đa dạng về các nhóm và hiệp hội, được tổ chức theo những quan tâm của người trẻ.

Đó có thể là các nhóm tông đồ, các nhóm tự phát, nơi các nhà lãnh đạo tự nhiên và những quan tâm trực tiếp được nổi bật. Đó cũng có thể là nhiều loại nhóm khác nhau, với những hành trình đào tạo cụ thể tùy theo các lãnh vực: thể thao, văn hóa, xã hội-chính trị, sinh thái, truyền thông xã hội, đào sâu đức tin, ý thức truyền giáo, hoạt động thiện nguyện.

Tất cả những điều này là những hình thức học tập chủ động, trong đó người trẻ được khích lệ để thử nghiệm, tìm hiểu, trở thành người chủ động, sáng tạo và thể hiện sáng kiến trong một môi trường đủ linh hoạt và dễ thích nghi. Những hoạt động này là nơi các mong đợi của người trẻ gặp gỡ các đề nghị giá trị của các hoạt náo viên. Chúng luôn là một kinh nghiệm giáo dục.

3.3 Một kinh nghiệm biến đổi

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ giúp hiểu sâu đặc sủng Salêdiêng. Trung thành với tư tưởng nguyên thủy của Don Bosco và sứ mạng của ngài, Nguyện xá là một tế bào sống gắn liền với đời sống của địa phương và của Giáo hội địa phương. Chính nét gắn bó với lãnh thổ này làm nên sự khác biệt của các kinh nghiệm Nguyện xá.

Đề nghị giáo dục-mục vụ của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ được cắm rễ trong xã hội để biến đổi xã hội, bằng cách đáp lại các thách đố, vấn đề và nhu cầu thực sự của người trẻ. EPC của các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ biết và sống thực tại của người trẻ, nhận lấy những bận tâm, vấn đề và mong đợi của họ, đồng thời mở ra những không gian để sống và dấn thân trong thế giới của họ. Vì thế, Nguyện xá có khả năng lớn trong việc bênh vực và biến đổi xã hội tại các khu phố thành thị cũng như các vùng nông thôn.

Môi trường vừa là một đề nghị, vừa là một lời thách đố đối với Trung tâm và những người được phục vụ. Đó là một đề nghị với nhiều khả năng: vừa để đối thoại với thực tại xung quanh, vừa để hành động đào tạo. Đó cũng là một lời thách đố: thách đố chúng ta hiện diện, nhận ra căn tính của mình trong và cùng với bối cảnh của mình, và biến đổi thực tại xã hội đang có. Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ tự trình bày như một radar nhạy bén trước những vấn đề của người trẻ phát sinh trong địa bàn, để từ đó quyết định cụ thể lời loan báo và hình thức can thiệp nào có thể trở thành một kinh nghiệm có ý nghĩa cho đời sống của họ.

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng thúc đẩy các năng lực biến đổi và tác động xã hội qua các hoạt động của mình trong một số dấn thân then chốt sau đây.

Trước hết, cần hành động cách chủ động tại địa phương để cổ võ, bảo vệ và bênh vực các quyền con người của trẻ em, thiếu niên và người trẻ, vượt qua thái độ thụ động và sự dửng dưng theo kiểu xu thời.

Cần nâng đỡ thiếu niên và người trẻ trong các tiến trình giáo dục xã hội và trong những chọn lựa sống lành mạnh, ngăn ngừa việc họ bị loại trừ hoặc bị đẩy ra bên lề hệ thống bảo đảm quyền lợi, chính sách công và xã hội.

Cần hiểu và đón nhận các thực tại gia đình hôm nay, trong sự hòa hợp với các định hướng của Hội Thánh và Tu hội.

Cần trao tặng các nguồn lực và cơ sở của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ không chỉ như một hành động nhất thời, nhưng như một cách thức thường xuyên để thuận lợi hóa tương quan với các nhu cầu của môi trường. Nhờ đó, chính các cơ cấu gặp gỡ, đối thoại, cử hành và bầu khí cộng đoàn được nuôi dưỡng.

Cần cổ võ các liên minh giáo dục với các tổ chức dân sự và tôn giáo, nhằm xây dựng mạng lưới và khuyến khích sự dấn thân tích cực, có tinh thần phê bình đối với những hoàn cảnh xã hội mà chúng ta đang sống.

Cần đào tạo và đồng hành trong việc sử dụng không gian kỹ thuật số cách có trách nhiệm, nhìn nhận tiềm năng giáo dục và loan báo Tin Mừng của nó, đồng thời đặt nó phục vụ sự hiệp thông và việc đào tạo người trẻ.

Cần cổ võ giáo dục và quản trị sinh thái-xã hội từ viễn tượng sinh thái toàn diện và đạo đức chăm sóc ngôi nhà chung của chúng ta.

Vì các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ là sự hiện diện của Hội Thánh, là cơ hội để cho người trẻ thấy khuôn mặt thân thiện của Hội Thánh, nên họ được mời gọi tham gia cách đồng trách nhiệm vào các cơ cấu tham gia khác nhau của Giáo hội địa phương, như hội đồng mục vụ giáo xứ hoặc khu vực, đồng thời lưu ý đến các định hướng mục vụ của Giáo hội địa phương.

Vì Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng là một sự hiện diện mục vụ trong thế giới người trẻ, các chương trình giáo dục-mục vụ của nó có ý nghĩa đặc biệt đối với Giáo hội địa phương. Chúng đưa Hội Thánh đến gần người trẻ hơn và thúc đẩy việc loan báo Tin Mừng cho họ trong một sự chăm sóc mục vụ toàn diện.

3.4 Một kinh nghiệm trưởng thành ơn gọi và truyền giáo

Trong công cuộc đẹp đẽ là đào tạo con người, có những năng động nhất định cần được phương pháp giáo dục đồng hành của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ thúc đẩy. SEPP địa phương của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ dự liệu việc phục vụ đồng hành cho tất cả người trẻ. Cả giáo dân lẫn người sống đời thánh hiến đều phải được đào tạo để thực hiện sứ vụ này.

Điều được đòi hỏi hiện nay là EPC phải biểu lộ chính niềm say mê giáo dục của mình, để bảo đảm rằng mỗi người trẻ có thể tái khám phá bản thân, củng cố và phát triển các phẩm chất của mình, định hướng đời sống và chuẩn bị đáp lại ơn gọi cá nhân cũng như ơn gọi nhóm-cộng đoàn mà họ cảm thấy mình được mời gọi.

Với sự đồng hành cá nhân, lời cầu nguyện chăm chú, và phương pháp giáo dục về dự phóng đời sống cá nhân, việc phân định để đưa ra những chọn lựa có trách nhiệm sẽ trưởng thành. Chẳng hạn: dấn thân ổn định vì người khác, sứ mạng làm cha mẹ trong tương lai, việc hành nghề cách ý thức, các thừa tác vụ khác và các phục vụ tông đồ trong Hội Thánh, luôn phù hợp với ơn gọi riêng của mỗi người.

Theo nghĩa này, điều quan trọng là đồng hành với những người đã từng là thành viên của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, để họ hội nhập cách có trách nhiệm vào đời sống xã hội và Giáo hội, vì lợi ích của chính người trẻ và của môi trường Nguyện xá. Trong tiến trình này, các cộng tác viên Salêdiêng, những người Salêdiêng theo ơn gọi, đảm nhận một vai trò và trách nhiệm quan trọng.

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ cổ võ một nền văn hóa ơn gọi và truyền giáo, mở ra cho mọi kinh nghiệm thiện nguyện xã hội và cho việc phát triển các nhóm tông đồ: các hoạt động giáo dục mùa hè cho trẻ em và thiếu niên, các trại truyền giáo, sự hỗ trợ liên đới cho cộng đồng khu phố, các sáng kiến chăm sóc sinh thái, các sáng kiến Nguyện xá đường phố nhằm phát triển chiều kích truyền giáo trên toàn địa bàn, và còn nhiều điều khác nữa.

Chương 3 nhìn tổng quát

Đề nghị đào tạo nhằm giáo dục con người cách toàn diện và thống nhất tại Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ được thực hiện qua những hành trình cụ thể và có cơ cấu. Chúng ta trình bày sự hiệp nhất sâu xa của đề nghị mình: vừa giáo dục, vừa loan báo Tin Mừng.

Đề nghị của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ dành cho người trẻ được đặt nền trên nhân bản Kitô giáo. Trung tâm sống động của đề nghị ấy là Linh đạo Giới trẻ Salêdiêng. Trước sự đa dạng văn hóa và đa nguyên tôn giáo, đề nghị này trước hết là một sự dấn thân cho đời sống con người của từng người: chia sẻ cách họ nhìn và sống trong thế giới, những ước muốn, hy vọng và các giá trị tôn giáo của họ.

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, như chúng ta hiểu, là một Hội Thánh đi ra. Là một nơi ở vùng biên, Nguyện xá có ơn gọi tự nhiên ngày càng trở thành một nơi xây dựng những cây cầu. Vì thế, cần suy tư về những cách thức loan báo ban đầu và những yếu tố tạo nên toàn bộ tiến trình loan báo Tin Mừng cho người trẻ.

Đề nghị giáo dục-mục vụ của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ được cắm rễ trong xã hội để biến đổi xã hội. Vì Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng là một sự hiện diện mục vụ trong thế giới người trẻ, các chương trình giáo dục-mục vụ của nó có ý nghĩa đặc biệt đối với Giáo hội địa phương.

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ cổ võ một nền văn hóa ơn gọi và truyền giáo, mở ra cho mọi kinh nghiệm thiện nguyện và cho việc phát triển các nhóm tông đồ. EPC phải biểu lộ niềm say mê giáo dục của mình, để mỗi người trẻ có thể tái khám phá bản thân.

Tại Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, mọi sự phải mang tính giáo dục. Điều này được thực hiện bằng cách áp dụng cách tiếp cận dự phòng, vốn cổ võ những kinh nghiệm tích cực, tạo động lực và tìm cách đáp lại những khát vọng cũng như quan tâm sâu xa nhất của người trẻ. Thực hành Nguyện xá cổ võ mọi hình thức hoạt động và đời sống nhóm mang tính xây dựng.

Chương 4: Việc linh hoạt mục vụ hữu cơ của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ

4.1 Những can thiệp chính của đề nghị

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng là một ngôi nhà mở ra, một nơi cụ thể của các tương quan, một bối cảnh gia đình để người trẻ gặp gỡ và diễn tả chính mình. Vì thế, đó là một “môi trường quy chiếu và tỏa sáng” của đặc sủng Salêdiêng.

Vì lý do này, cần nhấn mạnh rằng “môi trường Nguyện xá” không chỉ được tạo nên bằng việc mở cửa và cung cấp cho người trẻ những gì cần thiết để thu hút và giải trí cho họ. Trái lại, Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng không thể chỉ là một nơi chứa đựng các hoạt động; cũng không thể bị “thu hẹp” thành một quảng trường, một con đường, một phòng trò chơi hay một sân chơi. Đúng hơn, cần cảm thấy như một nhu cầu ưu tiên việc suy nghĩ về những đề nghị cụ thể, đa dạng, và biến mọi thực tại Nguyện xá thành một không gian đào tạo toàn diện.

Giá trị của đề nghị giáo dục-mục vụ của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng nằm ở việc đồng hành với con người. Người trẻ là chủ thể của tiến trình lớn lên và là nhân vật chính của các hoạt động giáo dục-mục vụ qua đó hành trình này được thực hiện.

Mặt khác, trong lãnh vực giáo dục theo nhóm và hiệp hội, kinh nghiệm mục vụ-giáo dục nguyên thủy của Don Bosco đã được củng cố. Trục chính của kinh nghiệm ấy là “bí tích của sự hiện diện”. Sự hiện diện trợ giúp Salêdiêng là sự gần gũi thật sự, đầy tình cảm và hữu hiệu của các nhà giáo dục đối với người trẻ, ngay cả bên ngoài không gian vật lý của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, trực tiếp hoặc trực tuyến, trong chính những không gian sống và hiện sinh của họ. Đó là phong cách linh hoạt và can thiệp giáo dục Salêdiêng trong mọi tiến trình sứ mạng trên “lục địa người trẻ”.

Khi một người trẻ lần đầu tiên đến Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, em cần một điều gì đó giúp mình vượt qua sự dửng dưng và khoảng cách, đánh thức nơi em ước muốn lặp lại những kinh nghiệm tích cực và dần dần tham gia. Mỗi người trẻ và mỗi thành viên của EPC cảm nhận sự đón tiếp này qua một số nét rõ ràng: bầu khí giáo dục và gia đình, giàu các tương quan; những không gian cụ thể và được xác định rõ cho các hoạt động khác nhau; những cử chỉ rõ ràng và dễ hiểu trong việc “đón tiếp ban đầu”; sự đồng hành với nhóm và cá nhân, luôn được thực hiện với thái độ tôn trọng từ phía các nhà giáo dục; việc chấp nhận những quy tắc chung đơn sơ cho đời sống chung; sự hài hòa và trang nhã của cơ sở; và sự đa dạng của các đề nghị nhằm làm cho mọi người trở thành nhân vật chính, tùy theo chức năng của từng người.

Hơn nữa, sự khôn ngoan của sự hiện diện trợ giúp Salêdiêng đã dạy chúng ta biết hiện diện ở cửa vào, trong sân chơi, trong phòng sinh hoạt, trong những không gian ngoài trời không chính thức; hiện diện mỗi ngày, chào đón các em cách nồng hậu, và can thiệp về mặt giáo dục cách cá nhân cũng như trong những lúc quy tụ khác nhau.

Tất cả những cử chỉ này có nguy cơ chỉ trở thành những kinh nghiệm thỉnh thoảng, hoặc chỉ gắn với sự nhạy bén của một vài người. Trái lại, nếu chúng trở thành một phần trong DNA của các Salêdiêng và các nhà giáo dục-hoạt náo viên, thì hiệu quả của hành động sẽ khác hẳn.

“Giáo dục, tự bản chất, là tương quan và truyền thông. Hệ thống Dự phòng, khi đánh thức những nguồn lực của trí tuệ, của con tim, và niềm khao khát Thiên Chúa hiện diện nơi mỗi người trẻ, đòi hỏi khả năng lắng nghe, đối thoại và tôn trọng người trẻ. Sự hiện diện tích cực và linh hoạt, tức là ‘assistenza’, của các SDB và các nhà giáo dục giáo dân giữa người trẻ là một hình thức tuyệt vời của truyền thông giáo dục và loan báo Tin Mừng mà người trẻ mong đợi.”

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ cần sự hiện diện của các nhà giáo dục-hoạt náo viên, cần phong cách của họ, sự “linh hoạt” của họ, những “kênh truyền thông” của họ với người trẻ, sự thân tình, tình bạn, sự sẵn sàng, tính vô vị lợi, khả năng đòi hỏi với lòng nhân hậu, và uy tín luân lý của họ. Tất cả giáo dân và những người sống đời thánh hiến muốn đặt mình phục vụ người trẻ và cùng với người trẻ theo trực giác giáo dục của Don Bosco đều phải được đào tạo về điều này.

Vì thế, việc tạo nên một môi trường giáo dục là kết quả của một chuỗi những cuộc gặp gỡ có ý nghĩa, của những câu chuyện và những tên gọi cụ thể, của phẩm chất các tương quan nhân bản. Chiều kích tình cảm-tương quan, vốn ngày nay được đánh giá lại và trân trọng mạnh mẽ, đặc biệt bởi các thế hệ trẻ, là chìa khóa.

Cũng vậy, cần đặc biệt chú ý đến các chỉ dẫn và quy trình của Tỉnh dòng, cũng như của các thẩm quyền Giáo hội và dân sự tại mỗi quốc gia, liên quan đến môi trường an toàn. Nhờ đó, mỗi Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ được giúp đỡ để xem xét và cập nhật chính sách cũng như quy trình bảo vệ trẻ em, người trẻ và những người lớn dễ bị tổn thương.

Tương tự, sự đa dạng của các sáng kiến, hoạt động, kinh nghiệm gặp gỡ, dấn thân và đức tin vốn đặc trưng cho mục vụ Nguyện xá Salêdiêng đòi hỏi một sự linh hoạt được phối hợp và quy tụ. Các tiêu chuẩn nền tảng của nó hướng đến việc cổ võ các nhóm nhỏ theo lứa tuổi hoặc theo sở thích, được hướng dẫn bởi những nhà giáo dục ý thức về con đường họ đang đi và có khả năng sống những tương quan sâu xa, để tạo nhiều cơ hội hơn cho người trẻ làm chủ thể.

Trong số các hoạt động giáo dục cụ thể hơn của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ có: các trò chơi và hoạt động tương tác; các cuộc gặp gỡ chính thức và không chính thức; các sự kiện và hoạt động thể thao, tự phát hoặc có tổ chức; tất cả những gì liên quan đến các hình thức diễn tả, nghệ thuật và truyền thông như kịch, âm nhạc, khiêu vũ, điện ảnh và phát thanh; các chuyến đi, dã ngoại và du lịch giới trẻ; các trại và hoạt động tiếp xúc với thiên nhiên; cũng như các hoạt động liên đới và truyền giáo.

Các công nghệ mới, mạng xã hội và nội dung ảo cũng hiện diện cách đáng kể và thường xuyên trong thế giới của các thế hệ mới tại các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ của chúng ta. Như thường xảy ra trong những biến đổi công nghệ, khi các nguồn lực, thông tin và những chân trời mới được mở ra, chúng cũng trực tiếp chất vấn đề nghị giáo dục-mục vụ của chúng ta. Chúng ta phải đánh giá những nguồn lực mới này và các khả năng của chúng; đồng thời, chúng ta phải tự hỏi mình cần tập trung vào những tiến trình đào tạo nào, trước hết là cho chính chúng ta như những nhà giáo dục-hoạt náo viên, rồi sau đó là cho người trẻ.

Một chỉ dẫn quan trọng trong vấn đề này, không được bỏ qua, là phương pháp giáo dục của sự lắng nghe và hỗ tương, qua việc hiện diện gần gũi thật sự với người trẻ. Cũng cần nuôi dưỡng ý thức phê bình về các ngôn ngữ và nội dung, tức là các giá trị, các mẫu hình tồn tại và hành vi mà mỗi sản phẩm kỹ thuật số mang theo. Cuối cùng, cần học cách cư ngụ trong các môi trường ảo theo chiều kích cộng đoàn của chúng, nghĩa là xem chúng như những nơi tạo nên một sự gần gũi mới, một cơ hội để liên tục đối diện và gặp gỡ người khác, vượt qua lối suy nghĩ của cô lập và tiêu thụ.

4.2 Linh hoạt và phối hợp các can thiệp

Đề nghị của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ thì đa dạng, phong phú và toàn diện. Nó chạm đến mọi khía cạnh của đời sống và sự lớn lên của người trẻ: thiêng liêng, đào tạo, trí tuệ, vui chơi, văn hóa, xã hội, sinh thái… Vì thế, điều thiết yếu là mọi hoạt động phải được liên kết và phối hợp tốt, để chúng có thể phát triển tiềm năng giáo dục vì lợi ích của người trẻ. Thực hành cụ thể của các công cuộc Salêdiêng là xương sống của một Dự án Giáo dục-Mục vụ Salêdiêng, được xây dựng với sự đóng góp của chính người trẻ và được chia sẻ với các gia đình trong một tương tác giáo dục mang tính xây dựng.

Những gì được đề nghị phải phù hợp với các mục tiêu đào tạo được nêu trong SEPP của Tỉnh dòng, hoặc, nếu có, trong SEPP cấp tỉnh dòng hoặc cấp quốc gia dành riêng cho Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ.

Một mặt, việc hoạch định nhằm soi sáng và đem sức sống cho đời sống của một môi trường đào tạo cụ thể. Vì thế, nó nhất thiết phải có các đặc điểm: tính tiệm tiến, nghĩa là một con đường để đi; tính liên tục giáo dục, nghĩa là không ứng biến tùy tiện; và sự hài hòa, nghĩa là chấp nhận các giới hạn và sự đa dạng như một nguồn lực. Mặt khác, nó cố gắng đạt đến một mục tiêu giáo dục và đánh giá mức độ đạt được mục tiêu ấy, đồng thời lưu ý rằng tiến trình này không nhất thiết mâu thuẫn với sự tự phát và bầu khí gia đình mà nó muốn xây dựng.

Điều quan trọng là khuyến khích sự tham gia của người trẻ vào việc hoạch định, thực hiện và duyệt xét các hoạt động, qua các nhóm và ủy ban khác nhau, với những dự án giáo dục rõ ràng và được xác định. Sự tham gia của họ không phải là điều bên lề; nó đem lại khuôn mặt và một yếu tố căn tính rõ ràng cho lãnh vực này. Chính vì thế, chúng ta nói đến vai trò chủ động của người trẻ: không chỉ làm cho người trẻ, nhưng làm với người trẻ.

Tương tự, cần phối hợp thời gian, phương tiện và phương pháp giáo dục của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ với các môi trường khác của nhà hoặc sự hiện diện Salêdiêng. Vì thế, cần có sự hiện diện của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ trong Hội đồng EPC hoặc Hội đồng Công cuộc Salêdiêng, nơi mọi thành viên tham gia vào việc linh hoạt nhà Salêdiêng, cổ võ đồng trách nhiệm và phối hợp, đặc biệt chú ý đến những khía cạnh quyết định của căn tính Salêdiêng và chất lượng giáo dục-loan báo Tin Mừng. Hội đồng EPC cũng là cơ quan linh hoạt và phối hợp việc thực hiện Dự án Giáo dục-Mục vụ địa phương.

Cần nhớ rằng, dù một số Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ sống trong cùng một nhà Salêdiêng với một giáo xứ được trao cho Salêdiêng, hoặc được đặt cách tích cực trong một khu vực mục vụ giáo phận, chúng không phải là một phần phụ của dự án mục vụ giáo xứ, như thể chỉ là một nhóm trong nhiều nhóm khác. Nhưng chúng cũng không phải là một thực tại xa lạ với giáo xứ.

Điều quan trọng là làm phong phú SEPP của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ và của giáo xứ trong sự hội tụ và đối thoại. Tuy nhiên, cần tôn trọng cả hai môi trường để trung thành với cách tiếp cận của Don Bosco và với căn tính của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng. Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ chắc chắn có nhân cách riêng như một sức sống tham gia vào cùng một sứ mạng loan báo Tin Mừng và đào tạo. Sứ mạng ấy được thực hiện trong những thời gian và không gian rõ ràng, với một phong cách riêng và với những hoạt động mang sắc thái độc đáo.

Điều này có nghĩa là trong Dự án Giáo dục-Mục vụ địa phương, nguồn cảm hứng vận hành toàn bộ mỗi Công cuộc Salêdiêng, cần phản ánh một số khía cạnh cụ thể: sự liên kết, tương quan, đối thoại và hiệp thông giữa hai môi trường; tính hỗ tương trong các tương quan giữa những người phụ trách; việc tạo ra sự cộng hưởng giữa các sáng kiến của hai lãnh vực trong Công cuộc Salêdiêng. Sự hiện diện của các nhà giáo dục-hoạt náo viên trong Hội đồng Mục vụ Giáo xứ bảo đảm mối liên kết giữa giáo xứ và chính Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ.

4.3 Đào tạo, một can thiệp xuyên suốt và thường xuyên

Những yếu tố vừa được nêu chỉ mới được phác thảo một phần, nhưng cũng đủ để giúp chúng ta hiểu rằng đào tạo là một nhu cầu cấp thiết và bao trùm, như một viên đá góc. Thật vậy, đào tạo chính là như thế. Chất lượng của việc đào tạo có hệ thống đòi hỏi một nỗ lực liên tục và thường xuyên nhằm nâng cao phẩm chất giáo dục, Kitô giáo và Salêdiêng của con người.

Tóm lại, việc chuẩn bị các tác viên giáo dục và mục vụ không thể tùy thuộc vào sự nhạy bén của một Salêdiêng riêng lẻ, hoặc vào niềm say mê của một hoạt náo viên đặc biệt dấn thân. Các chương trình của trường đào tạo hoạt náo viên, các khóa căn bản, các khóa chuyên môn cho một lãnh vực cụ thể, các khóa về kỹ năng để hoạt động giáo dục-mục vụ hiệu quả và chân thật hơn, hoặc các khóa nhằm củng cố việc sử dụng các nguồn lực giáo dục và kỹ thuật, thường được đi kèm với những sáng kiến khác: trại, tĩnh tâm và linh thao, gặp gỡ với cộng đoàn Salêdiêng, và những kinh nghiệm chân thật, thúc đẩy và biến đổi khác. Những kinh nghiệm này làm phong phú và nâng cao phẩm chất đời sống hằng ngày của chính hoạt náo viên. Chỉ dựa trên một nền giáo dục và đào tạo được cập nhật, toàn diện và liên tục như thế, việc đảm nhận trách nhiệm mới có ý nghĩa.

Vì thế, các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ nên làm rõ, chính thức hóa và nâng cao phẩm chất các tiến trình đào tạo của mình. Sự di chuyển thường xuyên của các nhân vật chính và những người được phục vụ, cũng như các tình huống luôn thay đổi mà họ phải đối diện, đặt ra một số mục tiêu đào tạo cho các hoạt náo viên.

Trước hết, cần khuyến khích việc suy tư liên tục về căn tính cá nhân và ơn gọi của các hoạt náo viên-nhà giáo dục. Theo nghĩa này, cần đào sâu các động lực nền tảng của chính việc phục vụ giáo dục-mục vụ.

Thứ đến, cần làm quen với truyền thống và phương pháp giáo dục Salêdiêng, đặc biệt trong lãnh vực linh hoạt như một cách suy nghĩ, đọc thực tại và hình dung hành động theo tinh thần Salêdiêng. Cũng cần biết Don Bosco và việc thực hiện Hệ thống Dự phòng, Linh đạo Giới trẻ Salêdiêng, cũng như việc đồng hành giáo dục và thiêng liêng ở cấp độ cá nhân, nhóm và môi trường.

Cần đạt được các kỹ năng lãnh đạo giáo dục và những năng lực khác riêng cho vai trò của mình, để giúp giải quyết những khó khăn ban đầu vốn gắn liền với công việc giáo dục.

Cần phát triển các kỹ năng để tham gia tích cực và làm việc trong tinh thần đồng trách nhiệm trong các nhóm và đội của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Ngoài ra, cần phát triển các phẩm chất lãnh đạo tích cực và sự dấn thân xã hội.

Cần đón nhận việc đào tạo liên tục như một công cụ của sự lớn lên cá nhân và giáo dục, giúp đưa ra những câu trả lời thích hợp cho các nhu cầu của từng thời điểm.

Cuối cùng, những kinh nghiệm sống chung, đời sống huynh đệ, đào tạo liên tục và cầu nguyện của các hoạt náo viên trẻ với cộng đoàn Salêdiêng là những kinh nghiệm rất đáng quan tâm và sinh nhiều hoa trái. Theo nghĩa này, việc đưa những chương trình cụ thể và thường xuyên như thế vào kế hoạch địa phương là một sự phong phú rất lớn.

Hơn nữa, thực hành của nhiều tỉnh dòng xem môi trường Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ như một không gian lý tưởng cho các kinh nghiệm mục vụ trong giai đoạn đào tạo ban đầu của những ứng sinh đời sống Salêdiêng và các Salêdiêng trẻ trong thời kỳ thực tập.

4.4 Các cơ cấu tham gia và trách nhiệm

Một trong những điểm mạnh của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ nằm ở việc cổ võ đồng trách nhiệm. Điều này dựa trên sự tin tưởng, làm cho các hoạt náo viên và người trẻ trở thành những nhân vật chính thật sự của các đề nghị. Mọi người đều đồng trách nhiệm trong việc linh hoạt, nhưng cần làm nổi bật một số vai trò cụ thể.

4.4.1 Linh hoạt địa phương

Người phối hợp của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ địa phương không được làm giảm nhẹ sự tham gia và đồng trách nhiệm của các thành viên khác trong Trung tâm. Trái lại, người ấy phải khơi dậy sự tham gia ấy, mở ra các kênh để họ phát triển. Người ấy phải là một Salêdiêng hoặc giáo dân nhất quán trong lời nói, việc làm và điều mình đề nghị; có ơn gọi làm việc giữa người trẻ, với sự gần gũi và năng lực; có tinh thần tông đồ, khả năng xây dựng những tương quan trực tiếp và sâu xa với các cộng tác viên, và là một sự hiện diện khích lệ giữa người trẻ; có óc sáng tạo và quyết tâm đổi mới các đề nghị, biết truyền đạt nhiệt huyết; quan tâm đến sự hiệp nhất trong hoạt động của nhóm và sự lớn lên của nhóm trong đức tin.

Hình thức cụ thể để thi hành chức năng phối hợp của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ có thể rất đa dạng. Trong số những lựa chọn khả thi, có thể dự kiến rằng Giám đốc nhà Salêdiêng cũng là người phối hợp của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Như thế, cùng một người có thể thúc đẩy và nâng đỡ định hướng giáo dục-mục vụ của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, mà người ấy chịu trách nhiệm tổng quát, cả trong việc quản trị thường ngày của môi trường lẫn trong việc quản lý thường ngày các nguồn lực nhân sự và thực hành.

Như Tổng hội Đặc biệt XX đã chỉ ra, người phụ trách Nguyện xá nên là cha phó phụ trách giới trẻ, để có thể đồng hành gần hơn với lãnh vực giới trẻ của giáo xứ.

Trong một số trường hợp, như chúng ta biết, người phối hợp Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ là giáo dân. Thật vậy, một số thực tại tỉnh dòng đã tận dụng khả năng thiết lập vai trò này toàn thời gian hoặc bán thời gian. Rất nên để giáo dân giữ vị trí này trở thành thành viên của Hội đồng Cộng đoàn Giáo dục-Mục vụ của toàn thể sự hiện diện Salêdiêng.

Vai trò của nhóm hoạt náo viên, một phần thiết yếu của EPC, là trở thành điểm quy chiếu cho người trẻ trong suốt đời họ. Các nhà giáo dục của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ là những hoạt náo viên đầu tiên trong sân chơi, các thành viên của nhóm phối hợp, các hoạt náo viên của các nhóm, các huấn luyện viên thể thao, các nhà giáo dục của các xưởng nghệ thuật. Họ làm việc cùng nhau và được đào tạo liên tục như những nhà giáo dục.

Hội đồng Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, hoặc Hội đồng EPC của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, là một cơ quan linh hoạt đóng vai trò liên kết giữa các lãnh vực và hoạt động khác nhau làm nên Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ. Hội đồng này chịu trách nhiệm soạn thảo Đề nghị Giáo dục-Mục vụ, vạch ra các hướng đào tạo, dựa vào SEPP của Công cuộc. Hội đồng này hội nhập và cộng tác với các hội đồng khác hiện diện trong Công cuộc.

Các thành viên của Hội đồng này đại diện cho các lãnh vực khác nhau. Ngoài năng lực chuyên môn và tính đại diện riêng của mình, họ phải có cảm thức Salêdiêng và mục vụ, nhờ đó họ tham gia vào những vấn đề giáo dục của cộng đoàn Nguyện xá. Cùng với người phối hợp Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, người chịu trách nhiệm cá nhân về hoạt động của Trung tâm, họ tạo thành hạt nhân linh hoạt của môi trường này và chia sẻ trách nhiệm trong việc quản trị nó.

“Trong những công cuộc phức tạp với nhiều lãnh vực hoạt động như giáo xứ, trường học, ký túc xá đại học, người trẻ gặp khó khăn, v.v., có thể có nhiều cộng đoàn giáo dục-mục vụ hoặc chỉ một cộng đoàn. Nếu chỉ có một, thì sẽ chỉ có một Hội đồng của cộng đoàn giáo dục-mục vụ, trùng với Hội đồng của Công cuộc. Nếu có bao nhiêu cộng đoàn giáo dục-mục vụ tương ứng với bấy nhiêu lãnh vực của Công cuộc, thì mỗi lãnh vực có Hội đồng riêng; cũng có một Hội đồng Công cuộc, gồm các đại diện của các hội đồng cộng đoàn giáo dục-mục vụ.”

Người phối hợp không thay thế Hội đồng Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, nhưng chủ tọa Hội đồng và thúc đẩy sự cộng hưởng cần thiết giữa mọi người. Thành phần và cách vận hành của Hội đồng tuân theo những chỉ dẫn và tiêu chuẩn năng động, nhưng cũng cần có sự liên tục, theo các chỉ thị của Bề trên Giám tỉnh và Ban Cố vấn của ngài.

“Cộng đoàn Salêdiêng phải thiết lập hoặc củng cố Hội đồng của cộng đoàn giáo dục-mục vụ và/hoặc Hội đồng Công cuộc như cơ quan trung tâm linh hoạt và phối hợp toàn bộ công cuộc Salêdiêng, qua việc suy tư, đối thoại, hoạch định và duyệt xét hoạt động giáo dục-mục vụ. Các Hội đồng này gồm các SDB và giáo dân giữ trách nhiệm trong cộng đoàn giáo dục-mục vụ, theo các tiêu chuẩn do Tỉnh dòng đưa ra.”

Hội đồng này phải là nơi vang vọng, nơi các suy nghĩ và vấn đề của Trung tâm được phản ánh, và nơi có thể tìm ra câu trả lời cho những vấn đề có thể nảy sinh. Tuy nhiên, cơ quan này không phải là cơ quan quyết định, nhưng là cơ quan tư vấn. Dù vậy, các đề nghị của Hội đồng sẽ được xem xét nếu phù hợp với SEPP hoặc tinh thần của SEPP.

Các trách nhiệm của Hội đồng gồm: đánh giá và thúc đẩy chương trình giáo dục-mục vụ hằng năm dựa trên những đòi hỏi chính của hoàn cảnh người trẻ và các chỉ dẫn của SEPP địa phương của toàn thể Công cuộc Salêdiêng; phối hợp các đề nghị giáo dục khác nhau của các hiệp hội và nhóm, đồng thời chăm lo sự hài hòa và hội nhập giữa các can thiệp mục vụ khác nhau; cổ võ đời sống nhóm Salêdiêng như một kinh nghiệm giáo dục, trao đổi thông tin và phối hợp giữa các nhóm và hiệp hội khác nhau; duy trì liên kết và cộng tác với các lực lượng khác đang hoạt động trong khu vực và trong Giáo hội địa phương vì thế giới người trẻ; bảo đảm việc Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ được đưa vào cộng đoàn Kitô hữu giáo xứ.

Dự án Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ phải kích hoạt các cơ cấu tham gia do người trẻ quản lý, để họ cùng ý thức về hành trình giáo dục: các nhóm nhỏ để suy tư và thảo luận; các cuộc họp chung; những khoảnh khắc khác giúp người trẻ diễn tả chính mình, xác định các sáng kiến cụ thể của họ, duyệt xét tiến trình đã thực hiện và hoạch định một số bước cho tương lai. Về cơ bản, tất cả những điều này cùng góp phần vào một mục tiêu: sự tham gia của tất cả hoặc của nhiều người vào đồng trách nhiệm của Trung tâm.

Tương tự, nên cổ võ các cơ cấu tham gia dành cho gia đình. Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ cũng là môi trường nơi các định hướng được gợi hứng từ “Mục vụ Giới trẻ và Gia đình” có thể được áp dụng cách dễ dàng nhất. Cụ thể, hoạt động mục vụ của chúng ta phải giúp các gia đình củng cố, duy trì và, nếu cần, khám phá lại sự đóng góp của họ vào đời sống hằng ngày của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ; khích lệ họ trong hành trình liên tục để lớn lên như con người và như tín hữu; nhấn mạnh nhu cầu đối thoại trong gia đình, nhờ đó người thiếu niên cảm thấy mình được lắng nghe và tôn trọng; khuyến khích các cuộc gặp gỡ và sự thân tình giữa các gia đình, để có thể trao đổi kinh nghiệm giúp ích cho tương quan cha mẹ-con cái; và đặc biệt chú ý đến việc đồng hành với mọi loại gia đình làm nên EPC.

Ngoài SEPP, một yếu tố của tổ chức địa phương là các quy chế cụ thể hoặc quy định vận hành. Những văn bản này xác định: thực thể và tư cách pháp lý của Trung tâm phụ thuộc vào ai; người phụ trách được cơ chế chỉ định; các cơ cấu tham gia và các năng quyền cá nhân cũng như tập thể; mối tương quan với các cơ cấu tham gia và linh hoạt của Công cuộc Salêdiêng, với các gia đình, và với các cơ quan dân sự cũng như Giáo hội; việc thiết lập các tiêu chuẩn liên quan đến đời sống hiệp hội và quản trị hằng ngày: các quy tắc chung về hành vi; việc mở và sử dụng các không gian và cơ sở; tổ chức các sáng kiến và sự kiện; bảo trì và vệ sinh; các biện pháp an toàn do pháp luật quy định về mặt cơ cấu và hoạt động; văn phòng, tài liệu và quản lý quyền riêng tư; quản trị và kế toán; truyền thông.

Cũng cần lưu ý đến các tiêu chuẩn hành động mang tính cơ chế và tôn giáo, việc xây dựng các thỏa thuận với các tổ chức khác, việc xử lý tài sản cách có trách nhiệm và cẩn trọng, cũng như một nền văn hóa hợp pháp không đặt con người hoặc cơ cấu vào nguy cơ.

4.4.2 Linh hoạt cấp Tỉnh dòng / Quốc gia

Ủy ban Tỉnh dòng đồng hành với các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ tham gia vào việc linh hoạt Mục vụ Giới trẻ trong Tỉnh dòng. Người phối hợp và các thành viên của Ủy ban này bảo đảm việc soạn thảo, thực hiện và đánh giá các đường hướng của Dự án Giáo dục-Mục vụ Tỉnh dòng liên quan đến các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ.

Ủy ban Tỉnh dòng về Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ được phát triển trọn vẹn khi làm việc trong mạng lưới, khi tương tác và phối hợp với các Ủy ban Tỉnh dòng khác: trường học, trung tâm huấn luyện nghề, đại học, giáo xứ, công cuộc xã hội, Phong trào Giới trẻ Salêdiêng, linh hoạt ơn gọi, linh hoạt truyền giáo-thiện nguyện, và truyền thông xã hội. Ủy ban Đào tạo Tỉnh dòng bảo đảm sự đồng hành đào tạo cho các Salêdiêng trẻ được chỉ định vào việc quản trị và linh hoạt Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, dựa trên công việc tông đồ của họ.

Để điều này có thể thực hiện được, cần giải quyết cách thích hợp nhất vấn đề tài chính và phát triển các cơ cấu hiện có, nhằm nâng đỡ các hoạt động và việc đào tạo các hoạt náo viên. Công cuộc địa phương và Tỉnh dòng Salêdiêng phải bảo đảm rằng môi trường này có đủ nguồn lực vật chất và tài chính để có thể phát triển cụ thể công việc giáo dục của mình. Không phải mọi dịch vụ được cung cấp trong môi trường này đều có thể miễn phí và được nâng đỡ bằng lao động thiện nguyện không lương. Kinh tế phải được nhìn dưới ánh sáng của sự trung thành với toàn bộ sứ mạng của sự hiện diện Salêdiêng địa phương.

Mặt khác, chính Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, trong khả năng của mình và phù hợp với SEPP địa phương cũng như Tỉnh dòng, phải tìm kiếm các nguồn tự duy trì, tài chính và gây quỹ khác, chẳng hạn như lệ phí, các sự kiện và sáng kiến gây quỹ mang tính cơ chế, các đóng góp công và tư, thu nhập từ các hoạt động gây quỹ, tài trợ và quảng cáo, quản lý dự án để tìm tài chính, và bất cứ nguồn thu nào khác được Tỉnh dòng cho phép, ngoài những gì được cộng đoàn địa phương và chính Tỉnh dòng cung cấp.

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ phải có sự tự chủ về tổ chức và ngân sách, để có thể quản lý cách có trách nhiệm hơn, hiệu quả hơn và tiết kiệm hơn. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng hoạt động của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ là một phần của nền kinh tế của sự hiện diện Salêdiêng địa phương, về mặt hành chính và thuế vụ, theo các tiêu chuẩn của Tỉnh dòng.

Văn phòng hoặc Nhóm Kế hoạch và Phát triển của Tỉnh dòng, dưới sự phối hợp của Quản lý Tỉnh dòng, có thể giúp bảo đảm sự minh bạch, đồng trách nhiệm và tính bền vững của lãnh vực này, để nó phục vụ sứ mạng riêng, việc củng cố cơ chế và sự tái sinh động của mình. Cần nhớ rằng Đại biểu Mục vụ Giới trẻ Tỉnh dòng chịu trách nhiệm phối hợp tất cả các lãnh vực và khu vực mục vụ.

Nếu ở cấp quốc gia có hai hoặc nhiều Ủy ban Tỉnh dòng về Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, các Ủy ban này phải phối hợp và hoạt động theo một kế hoạch chung, đồng thời tham gia vào các mạng lưới rộng lớn hơn. Công việc của các Nguyện xá và Trung tâm Giới trẻ không kết thúc trong các khu phố thành thị. Việc kết nối mạng lưới cấp quốc gia đòi hỏi một sự phối hợp toàn diện để hiện diện trong các “diễn đàn” ý kiến và trong các tổ chức trẻ em và giới trẻ có ảnh hưởng đến các quyết định liên quan đến chính sách giới trẻ, như giáo dục dự phòng, hoạt động xã hội, đào tạo và cổ võ thiện nguyện, linh hoạt văn hóa-xã hội, cổ võ thời gian rảnh mang tính giáo dục.

Các Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ của chúng ta có thể được thiết lập như một thực thể được dân sự công nhận, để có thể liên hệ với các cơ quan dân sự và dễ dàng hơn trong việc tiếp cận các nguồn tài trợ. Tuy nhiên, đồng thời, mục đích cơ chế của chúng phải tôn trọng các mục tiêu của đặc sủng Salêdiêng và được hình thành trong tinh thần phục vụ và hiệp thông với các thực tại địa phương và Tỉnh dòng.

Chương 4 nhìn tổng quát

Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ Salêdiêng là một ngôi nhà mở ra, một nơi cụ thể của các tương quan, một bối cảnh gia đình để người trẻ gặp gỡ và diễn tả chính mình. Nguyện xá đưa ra những đề nghị cụ thể và đa dạng, đồng thời biến mọi thực tại Nguyện xá thành một không gian đào tạo toàn diện.

Kinh nghiệm mục vụ-giáo dục nguyên thủy của Don Bosco dựa trên “bí tích của sự hiện diện”, tức là sự hiện diện trợ giúp Salêdiêng. Mỗi người trẻ và mỗi thành viên của EPC cảm nhận sự đón tiếp này qua một số nét rõ ràng.

Việc tạo nên một môi trường giáo dục, việc cổ võ các nhóm nhỏ theo lứa tuổi hoặc theo sở thích, cũng như các công nghệ mới và mạng xã hội, đều hiện diện cách quan trọng và thường xuyên. Việc linh hoạt và phối hợp các can thiệp được đặt nền trên một Dự án Giáo dục-Mục vụ Salêdiêng.

Các cơ cấu tham gia và trách nhiệm bao gồm: người phối hợp Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ địa phương, nhóm hoạt náo viên địa phương, Hội đồng Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ, các cơ cấu tham gia khác do người trẻ quản lý, và các cơ cấu tham gia dành cho gia đình. Cũng cần có các quy chế hoặc quy định vận hành cụ thể.

Ủy ban Tỉnh dòng về Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ tham gia vào việc linh hoạt Mục vụ Giới trẻ Tỉnh dòng, làm việc trong mạng lưới và phối hợp với các Ủy ban Tỉnh dòng khác. Cần giải quyết cách thích hợp nhất vấn đề tài chính và việc trang bị các cơ cấu hiện có.

Để phối hợp thời gian, nguồn lực và phương pháp với các môi trường khác, cần có sự hiện diện của Nguyện xá-Trung tâm Giới trẻ trong Hội đồng Công cuộc Salêdiêng. Ngoài việc đào tạo có hệ thống, các kinh nghiệm sống chung và cầu nguyện của các hoạt náo viên trẻ với cộng đoàn cũng sinh nhiều hoa trái.

ACRONYMS AND ABBREVIATIONS
FR　Salesian youth ministry, Frame of reference, Youth Ministry Department (Rome, 2014).
YMF　Youth Ministry and Family, Youth Ministry Department (Rome, 2021).
YML　A youth ministry that educates to love, Youth Ministry Department (Rome, 2023).
EPC　Educative-Pastoral Community.
GC　General Chapter of the Salesians of Don Bosco.
EG　Apostolic Exhortation Evangelii Gaudium of Pope Francis (2014).
ChV　Post-Synodal Apostolic Exhortation Christus vivit of Pope Francis (2019).
Const. / Reg.　Constitutions and Regulations of the Society of Saint Francis de Sales (1984).
SYM　Salesian Youth Movement.
SEPP　Salesian Educative-Pastoral Plan.